Mina (MINA), kısa ve öz bir blok zincirine sahip ilk kripto para birimi protokolüdür. Bünyesinde, Bitcoin ve Ethereum gibi mevcut kripto para birimleri yüzlerce gigabayt veri depolar ve zaman geçtikçe blok zincirlerinin boyutu da buna bağlı olarak artış gösterir ancak Mina (MINA) ile kullanım ne kadar büyürse büyüsün, blok zinciri her zaman aynı boyutta kalır. Bu da yaklaşık 22 kb1’a yani birkaç tweet boyutuna tekabül eder. Bu, katılımcıların ağı hızlı bir şekilde senkronize edip doğrulayabileceği anlamına gelir.
Bu atılım, bir tür kısa ve öz kriptografik kanıt olan zk-SNARK’lar sayesinde mümkün olmuştur. Mina düğümü her yeni blok ürettiğinde, bloğun geçerli olduğunu doğrulayan bir SNARK kriptografik kanıtı da üretir. Tüm düğümler, tüm zincirin aksine küçük bir kanıtı saklayabilir. Mina (MINA) protokolü, blok boyutu hakkında endişe etmeye izin vermeden, ölçekte merkezi olmayan bir blok zinciri sağlar.
Mina (MINA), DApp (Decentralized Applications)’leri daha verimli çalıştırma amacıyla hesaplama gereksinimlerini azaltmak için oluşturulmuş minimal bir “özlü blok zinciri” dir. Mina (MINA), kullanımdaki büyümeye rağmen boyutu sabit kalacak şekilde tasarlandığından dünyanın en hafif blok zinciri olarak tanımlanmaktadır. Ayrıca, güvenlik ve ademi merkeziyetçilik açısından dengeli kalan bir yapısı vardır. Proje, Ekim 2020’de Coda Protocol’den Mina (MINA)’ya değiştirilmiştir. Mina (MINA) ağı, Bitcoin’in 300 GB blok zinciriyle karşılaştırıldığında çok küçük olan sadece 22 KB’lık bir boyuta sahiptir.
Blok zincirleri oluştururken, geliştiriciler genellikle tek bir protokol altında uygulandığında görünüşte uyumsuz görünen özellik olan ölçeklenebilirlik, ademi merkeziyetçilik ve güvenlik arasında seçim yapmak zorunda kalırlar.
Çoğu proje için, yalnızca iki bileşen birbirine uyabilir ve bu durum projeleri taviz vermeye zorlar. Bu üç özelliğin yan yana gelmesi Ethereum kurucu ortağı Vitalik Buterin tarafından ölçeklenebilirlik üçlemesi olarak ortaya çıkan blok zinciri üçlemesi olarak bilinir.
Kilitlenmenin önemli bir nedeni, kullanım arttıkça merkezi olmayan platformların boyutunun büyümesidir. Büyük boyutlar, Bitcoin ve Ethereum gibi önde gelen projelerde belirgindir.
Bitcoin, merkezi olmayan ve güvenli olan ancak ölçeklenebilirlikten yoksun olan bir Proof-of-Work (PoW) fikir birliği mekanizması kullanır. Ethereum şu anda PoW’dan daha iyi ölçeklenmesi beklenen Proof-of-Stake (PoS) kullanır ancak orijinal akıllı sözleşme ağı, özellikle de etkileşim için gereken mevcut astronomik ‘gas’ maliyetleri göz önüne alındığında DApp'leri ile henüz yüksek düzeyde bir ölçeklenebilirlik elde etmemiştir.. Diğer ilk beş kripto paranın da benzer sorunları mevcuttur. Örnek olarak XRP defteri çok iyi ölçeklense de ademi merkeziyetçilik eksikliği nedeniyle kripto topluluğu tarafından ağır bir şekilde eleştirilmiştir.

Mina (MINA), işlemleri nasıl gerçekleştirdiğinin dışında Bitcoin’e benzer ancak Ethereum’da kullanılan hesap modelini de kullanır. Bu açıdan Bitcoin ve Ethereum arasındaki fark, Bitcoin blok zinciri durumunun harcanmamış paraların bir listesini içermesi, Ethereum’un durumunun ise hesap bakiyelerinden oluşmasıdır.
Mina ise her bloğun devlete bağlı olmasını sağlamak için madenci eşdeğeri bir kanıtlayıcı (ya da snarker) kullanır.
Mina (MINA), bir genesis bloğundan önyükleme sağladığından, kısa ve öz merkezi olmayan ağlar için özel olarak tasarlanmış bir tür Proof of Stake mekanizması olan Ouroboros Samasika’yı kullanır.
Özlü blok zincirler iki ana işlev içerir, bunlar doğrulama ve güncelleme olarak bilinmektedir. Doğrulama, fikir birliği, blok zinciri özeti ve bloklara değinirken, güncelleme işlevi, fikir birliği ve zincir özeti ile etkileşime girer.
Ayrıca Mina (MINA) projesi, kanıtlanmamış blokları gruplayarak ve süreci paralel doğrulayıcılara atayarak çalışan işlem işleme hızını optimize etmek için paralel bir tarama durumu kullanır.

Mina (MINA), çoğu platformun madenciler veya paydaşlar gibi doğrulayıcılara ve işlemleri doğrularken üçüncü taraf olarak hareket eden hafif istemcilere sahip olduğu mevcut blok zinciri ortamında devrim yapmakla ilgilidir.
Mina (MINA), her biri merkezi olmayan ağda belirli işlevi yerine getiren birden fazla katılımcıya sahip olarak farklı bir yaklaşım benimsemektedir.
Mina (MINA) üç ana rol olarak, doğrulayıcıları, blok üreticilerini ve snarker’ları içerir.

Doğrulayıcılar, fikir birliği bilgilerinin onaylanmasıyla ilgilenen zk-SNARKS ile etkileşime girer. Her Mina (MINA) kullanıcısı, cihazlarının 22 KB’lık bir zinciri işleyebilmesi ve birkaç milisaniyelik işlem süresine dayanabilmesi koşuluyla bir doğrulayıcı olarak kabul edilir.

Blok üreticileri, bahisçiler veya madenciler şeklini alır ve blok ödülleri, işlem ücreti ödemeleri kazanır. Mina (MINA) projesi, üreticileri engelleyen teşvikleri azaltmamaktadır. Bu katılımcı kategorisi, Mina (MINA) kullanıcılarının coinlerini kendilerine devretmelerine izin verir.
İşlemleri bloklara ayırmanın yanı sıra blok üreticileri, blok üretimi sırasında bunun yapılmaması, eksik bloklara ve diğer düğümlerin geçerliliklerini reddetmesine yol açacağından, eşdeğer sayıda önceden taahhüt edilmiş SNARK yapmak zorundadır.
Bir blok üreticisi zincire 10 işlem eklemek isterse, SNARK işlemlerini de kuyruğun önünden yapmalıdır ancak SNARK’ı üretme veya snarker adı verilen özel bir katılımcı grubu tarafından oluşturulanları kullanma seçeneğine sahiptirler.

Provers olarak da bilinen Snarker’lar, işlemlerin doğrulanmasında kullanılan zk-SNARK’ları üretir.
Blok üreticileri, yeni bloklar eklemek için aldıkları toplam işlem ücretlerini snarker’a öderler ancak ücretlere hak kazanmak için teklif vermeleri gerekir. Bir snarker’ın zk-SNARK’ının bir blokta kullanılması gerektiğini, onu kullanan blok üreticisinin snarker’ı teşvik etmekten sorumlu olduğu unutulmamalıdır. Başka bir deyişle bu durum, birden fazla snarker’ın aynı işleme bağlı teklifleri yayınlayabildiği bir iş ekonomisi yaratır. Blok üreticileri ise kâr amaçlıdır ve en düşük ücretli teklifi seçecektir. Sonuç olarak, snarker’lar düşük maliyetli SNARKS üretmeye zorlanır.

Mina (MINA), kullanıcıların platformu doğrudan genesis bloğundan yerel olarak doğrulamasını sağlayan verimli bir dağıtılmış ödeme sistemi elde etmek için çalışır. Teknik tanıtım belgesi bunu “kısa bir blok zinciri” olarak tanımlamaktadır.
Protokol, birisinin söz konusu bilgiyi ifşa etmeden bilgilerin kimliğini doğrulamasını sağlayan kriptografik bir kanıt olan Sıfır Bilgi Özlü Etkileşimsiz Bilgi Argümanlarını (Zero-Knowledge Succinct Non-Interactive Arguments of Knowledge, zk-SNARK’lar) kullanır. Bununla birlikte, büyük bir ağda herhangi bir kullanıcının platformu başlangıç ​​bloğuna kadar izlemesini sağlamak pratik olmayabilir. Bu nedenle Mina (MINA), yalnızca son birkaç bloğa odaklanan SNARKS’ı aşamalı olarak hesaplar. Başka bir deyişle bu durum, son kullanıcıların herhangi bir bloğun tüm işlem geçmişi yerine zk-SNARK sıkıştırılmış kanıtı kontrol ettiği anlamına gelir.
Mina protokolünün kalbinde, bir yardımcı token ve değişim aracı olarak işlev gören yerel tokenı olan MINA bulunmaktadır.

Mina’da işlemler, bir kullanıcının bir işlem başlatmasıyla başlar ardından, geçerli ancak onaylanmamış işlemlerden oluşan bir havuz olan mempool’a gider.
Sonrasında snarker’lar ispat veya SNARKS yaparak kontrolü ele alırlar. İşlem, işlemleri bir bloğa toplamak için bir blok üreticisinin (BP) seçilmesiyle devam eder. Bir BP’nin kârlı işlemler için mempool’dan geçtiği unutulmamalıdır.
Ardından blok üreticisi, konsensüs mekanizmasındaki kurallara göre bir SNARK seçer.
Bir blok üreticisinin en düşük fiyatlı SNARK için teklifleri taradığı da unutulmamalıdır. Ayrıca, son eklenen işlemlerde güncellenmiş bir SNARKS sipariş defteri bulunur. Sonrasında SNARKS’ı bir bloğa dahil etme, bloğu zincire ekleme ve ağı güncelleme zamanı gelir. Sonrasında protokol boyutunun sabit kalmasına yardımcı olmak için snark edilmiş işlemler zincirden kaldırılır ve blok üreticisi protokolün zk-SNARKS’ını yükseltir. Son olarak, yeni blok zincirin değişmez bir parçası haline gelir.
Mina (MINA) blok zincirinde kalıcı bir kayıt bulmadan önce bir işlemin yapıldığı rotaya daha yakından bakmak için adım adım aşağıdaki gibi açıklanmaktadır:

Bu yazının yazıldığı tarihte canlı Mina (MINA) fiyatı $5.91 USD ve 24 saatlik işlem hacmi $191.137.153 USD’dir. Yine bu yazının yazıldığı tarihten itibaren Mina (MINA) son 24 saatte %4.85 düşmüştür. Mevcut verilerin alındığı borsanın sıralamasında, 1.402.531.383 USD canlı piyasa değeri ile 81. sırada yer almaktadır. 237.251.135 MINA coin dolaşım arzına sahiptir ve maksimum arz mevcut değildir.

zk-SNARKS kullanımı, blok zincirinin içeriğini açığa çıkarmadan Mina (MINA) durumunun doğrulanmasına izin verir ve sonuç olarak sansüre dayanıklı bir platform sunar.
Ayrıca zk-SNARKS, ölçeklenebilirlik, güvenlik ve ademi merkeziyetçiliğe izin veren sabit boyutlu bir ağın korunmasına son derece katkıda bulunur.
Snarker’lar, blok üreticileri ve doğrulayıcılar gibi çeşitli kritik katılımcıların varlığı, farklı protokol işlevlerinin akıcı hale getirilmesine yardımcı olur.