loader image
WhatsApp Destek
Turing Complete

Turing Complete, gerekli talimatlarla birlikte yeterli zaman ve bellek verildiğinde, ne kadar karmaşık olursa olsun herhangi bir hesaplama problemini çözebilen bir makineyi ifade eder. Terim normalde modern programlama dillerini tanımlamak için kullanılır çünkü C ++, Python, JavaScript, vb. çoğu modern programlama dili Turing Complete'dir.
Turing Makinesi nedir?
Alan Turing, bir gün tüm sorunları çözebilecek bir makine yapılacağı hipotezini ortaya atan kişidir. Dolayısıyla bu makineye Turing Makinesi ismi verilmiştir. En büyük matematikçi ve bilgisayar bilimcilerinden Alan Turing’in geliştirdiği makine, her türlü teorik hesaplamayı yapabilmektedir. Herhangi bir programı çalıştırabilen ve her türlü sorunu çözebilen bir bilgisayarın nasıl oluşturulacağını açıkladı ancak bu cihaz ile işlemin ne kadar süreceğine dair net bir veri yoktur. Bazı işlemler sadece birkaç dakika sürerken bazıları 1000 yıl sürebilir ancak sorunun er ya da geç (hatta evren yok edildikten sonra bile) çözüleceğini garanti eder.
Turing Makinesi Nasıl Çalışır?
Alan, bu makineyi ikili kodları (0 ve 1) kullanan bir bant olarak hayal etmiştir. Bu makine her kareyi tek tek okuyabilecek bir okuma / yazma başlığına sahip olacak şekilde tasarlanmıştır. Alan’a göre bu kodlar makineye çözülmesi gereken soruyu sorarken, makine aynı anda sonuçları bu bantlara kaydedecekti. Dolayısıyla çözüm ne kadar uzunsa o kadar banta ihtiyaç duyulacaktı.
Makine başlığı bant boyunca hareket ederken, makine nasıl tepki vereceğini belirleyen basit bir talimatlar dizesi izler. Kaseti okur, talimatları izler ve ilerledikçe yeni bir kod yazmak için belirli bir eylem gerçekleştirir. Bu ortaya çıkan yeni kod kalıbı, sorunun cevabıdır. Turing’in bu varsayımsal makinesi, kodla ifade edilebilen (ve hesaplanabilir bir cevabı olan) herhangi bir hesaplama problemine cevap verebilecek kapasitededir.
Bir cihaz veya programlama dili, herhangi bir programı çalıştırarak veya Turing Makinesi’nin çalıştırabileceği veya çözebileceği herhangi bir sorunu çözerek bir Turing Makinesi’ni işlevi görebildiğinde, Turing Complete olarak kabul edilir. Öte yandan, bir cihaz veya programlama dili bunu yapamıyorsa, bu cihaza veya programlama diline Turing Incomplete denir.
Basit bir hesap makinesi, yalnızca birkaç tür hesaplama yapabildiğinden, Turing Incomplete olan bir sistem örneğidir. Buna karşılık, programlanabilir bir bilimsel hesap makinesi bir Turing Makinesi olarak kabul edilebilir.
Blok zincirleri ve Turing Completeness
Blokzinciri teknolojisinin bazı uygulamaları Turing Complete iken, bazıları ise Turing Incomplete'dir. Bu, uygulanan komut dosyası teknolojisine göre değişir. Örneğin, Bitcoin'de kullanılan yazılım dili kasıtlı olarak Turing Incomplete olarak tasarlanmıştır. Bunun arkasındaki neden Turing Incomplete olarak amacına hizmet edebilmesidir. Eğer yazılım Turing Complete olsaydı, bu yazılımı daha karmaşık yapardı. Bu durumun sonucu olarak da daha karmaşık problemler ortaya çıkabilirdi. Yazılımı basit tutarak, geliştiriciler, yazılımlarının duruma göre nasıl tepki vereceğini tahmin edebilirler.
Diğer bir yandan Ethereum ise Turing Complete bir blok zinciri olarak tasarlanmıştır. Bunun arkasında ki neden Turing Incomplete bir yazılımın akıllı sözleşmeleri anlayacak kapasiteye sahip olmamasıdır. Turing Complete olarak Ethereum, henüz var olmayan anlaşmalar da dahil olmak üzere gelecekteki herhangi bir anlaşmayı anlama ve uygulama yeteneğine sahiptir. Başka bir deyişle, Ethereum'un Turing Complete olması doğru talimatlara, yeterli zamana ve işlem gücüne sahip olduğu sürece kod tabanını hemen hemen her görevi gerçekleştirmek için kullanabileceği anlamına gelir.
Tartışma, Ethereum'un "Bitcoin Blockchain Turing Complete değildir, Ethereum öyledir" diyerek kendisini tanıtması ve pazarlamasıyla başladı ve aynı lige tüm yeni Blockchainler katıldı. Ethereum, merkezi olmayan uygulamalar için bir platformdur. Yani, bu uygulamaları yürütmek için merkezi bir varlık veya sunucu gerekmez. Uygulama birden fazla bilgisayarda çalışır ve bu nedenle onları kaldırmanın bir yolu yoktur. Bu tür uygulamaları yazmak için akıllı sözleşmelere ihtiyacınız olur. Akıllı sözleşmeler, Solidity in Ethereum ve Solidity is Turing Complete ile yazılır. Ethereum'un kurucusu Vitalik Buterin, Turing Complete Programlama dilini Döngülere izin veren dil olarak tanımlar.
Bitcoin Blockchain betik dilinin neden döngüleri desteklemediğinin arkasındaki tasarım kararı, spamleri önlemektir. Bazı kodlar milyonlarca yürütme gerektirebileceğinden ve ağa aşırı yük binebileceğinden, döngüler Blockchain'de tehlikeli olabilir. Ethereum, her işlem için ücret getirerek bunu çözmüştür. Bu nedenle, yürütülecek ifadeler ne kadar çoksa, ücret de o kadar fazladır.
Bitcoin, basit işlevler için tasarlanmıştır ve daha çok kripto varlık ve yalnızca transfer değerleri olarak hareket eder. Bitcoin Blockchain aslında "Turing Complete" dir.
Turing Completeness kavramının döngülerle hiçbir ilgisi yoktur. Ne kadar büyük olursa olsun, yalnızca her sorunun çözümüne vurgu yapar. Turing completeness elde etmek için Bitcoin Blockchain'in kullanılabileceği birkaç yol vardır.
Hesaplanabilirlik teorisinde, herhangi bir Turing Makinesi’ni simüle etmek için kullanılabiliyorsa, bir veri işleme kuralları sisteminin (bir bilgisayarın komut seti, bir programlama dili veya bir hücresel otomat gibi) Turing Complete (tamamlanmış) veya hesaplama açısından evrensel olduğu söylenir.
Bu, bu sistemin diğer veri işleme kural kümelerini tanıyabileceği veya karar verebileceği anlamına gelir. Turing Complete, böyle bir veri işleme kural setinin gücünü ifade etmenin bir yolu olarak kullanılır. Bugün neredeyse tüm programlama dilleri Turing-complete’dir. Kavram, İngiliz matematikçi ve bilgisayar bilimcisi Alan Turing'in adını almıştır.
İlgili bir kavram Turing denkliğidir. Eğer P, Q'yu simüle edebiliyorsa ve Q, P'yi simüle edebiliyorsa, iki P ve Q bilgisayarına eşdeğer denir. Church-Turing tezi, değerleri bir algoritma tarafından hesaplanabilen herhangi bir fonksiyonun bir Turing Makinesi, ve bu nedenle, herhangi bir gerçek dünyadaki bilgisayar bir Turing Makinesi’ni simüle edebiliyorsa Turing Makinesi’ne eşdeğerdir. Evrensel bir Turing Makinesi, herhangi bir Turing Makinesi’ni simüle etmek ve olası herhangi bir gerçek dünya bilgisayarının hesaplama yönlerini genişletmek için kullanılabilir.
Bir şeyin Turing Complete olduğunu göstermek için, onun bazı Turing Complete sistemleri simüle etmek için kullanılabileceğini göstermek yeterlidir. Örneğin zorunlu bir dil ya da koşullu dallanma gibi. Elbette hiçbir fiziksel sistem sonsuz belleğe sahip olamaz ancak sonlu belleğin sınırlaması göz ardı edilirse, çoğu programlama dili aksi takdirde Turing-complete’dir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 92,048.00
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,129.91
tether
Tether (USDT) $ 0.998925
bnb
BNB (BNB) $ 909.46
xrp
XRP (XRP) $ 2.06
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999676
tron
TRON (TRX) $ 0.299018
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,127.37
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.13947
figure-heloc
Figure Heloc (FIGR_HELOC) $ 1.04
cardano
Cardano (ADA) $ 0.391694
monero
Monero (XMR) $ 678.96
wrapped-steth
Wrapped stETH (WSTETH) $ 3,829.03
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 610.34
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 55.14
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 91,744.00
wrapped-beacon-eth
Wrapped Beacon ETH (WBETH) $ 3,404.78
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,396.33
usds
USDS (USDS) $ 0.999561
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.22
binance-bridged-usdt-bnb-smart-chain
Binance Bridged USDT (BNB Smart Chain) (BSC-USD) $ 0.998678
leo-token
LEO Token (LEO) $ 9.06
weth
WETH (WETH) $ 3,127.79
stellar
Stellar (XLM) $ 0.222949
coinbase-wrapped-btc
Coinbase Wrapped BTC (CBBTC) $ 92,015.00
sui
Sui (SUI) $ 1.80
zcash
Zcash (ZEC) $ 401.93
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.999356
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 13.75
litecoin
Litecoin (LTC) $ 76.39
hyperliquid
Hyperliquid (HYPE) $ 24.45
canton-network
Canton (CC) $ 0.143944
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000009
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.116214
world-liberty-financial
World Liberty Financial (WLFI) $ 0.168723
usdt0
USDT0 (USDT0) $ 0.998699
susds
sUSDS (SUSDS) $ 1.08
dai
Dai (DAI) $ 0.999703
the-open-network
Toncoin (TON) $ 1.75
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.100609
ethena-staked-usde
Ethena Staked USDe (SUSDE) $ 1.21
paypal-usd
PayPal USD (PYUSD) $ 0.999947
usd1-wlfi
USD1 (USD1) $ 0.998545
polkadot
Polkadot (DOT) $ 2.08
uniswap
Uniswap (UNI) $ 5.43
mantle
Mantle (MNT) $ 0.957327
rain
Rain (RAIN) $ 0.008757
memecore
MemeCore (M) $ 1.68
bittensor
Bittensor (TAO) $ 285.47
aave
Aave (AAVE) $ 170.55
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 3.55
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000006
tether-gold
Tether Gold (XAUT) $ 4,591.06
okb
OKB (OKB) $ 111.29
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 1.74
falcon-finance
Falcon USD (USDF) $ 0.996675
jito-staked-sol
Jito Staked SOL (JITOSOL) $ 176.92
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 12.46
binance-peg-weth
Binance-Peg WETH (WETH) $ 3,128.46
pax-gold
PAX Gold (PAXG) $ 4,605.29
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 3.22
ethena
Ethena (ENA) $ 0.219527
blackrock-usd-institutional-digital-liquidity-fund
BlackRock USD Institutional Digital Liquidity Fund (BUIDL) $ 1.00
pi-network
Pi Network (PI) $ 0.20636
aster-2
Aster (ASTER) $ 0.69912
solana
Wrapped SOL (SOL) $ 141.12
polygon-ecosystem-token
POL (ex-MATIC) (POL) $ 0.152152
jupiter-perpetuals-liquidity-provider-token
Jupiter Perpetuals Liquidity Provider Token (JLP) $ 4.81
htx-dao
HTX DAO (HTX) $ 0.000002
binance-staked-sol
Binance Staked SOL (BNSOL) $ 154.48
worldcoin-wld
Worldcoin (WLD) $ 0.565153
hashnote-usyc
Circle USYC (USYC) $ 1.11
global-dollar
Global Dollar (USDG) $ 0.999574
pump-fun
Pump.fun (PUMP) $ 0.002574
kucoin-shares
KuCoin (KCS) $ 11.15
syrupusdc
syrupUSDC (SYRUPUSDC) $ 1.15
ripple-usd
Ripple USD (RLUSD) $ 0.999741
aptos
Aptos (APT) $ 1.80
hash-2
Provenance Blockchain (HASH) $ 0.025228
sky
Sky (SKY) $ 0.058107
wbnb
Wrapped BNB (WBNB) $ 908.96
bfusd
BFUSD (BFUSD) $ 0.998771
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,612.53
binance-bridged-usdc-bnb-smart-chain
Binance Bridged USDC (BNB Smart Chain) (USDC) $ 0.999536
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.047309
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 2.54
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.391219
render-token
Render (RENDER) $ 2.37
myx-finance
MYX Finance (MYX) $ 6.35
gatechain-token
Gate (GT) $ 10.28
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 0.204816
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.130791
kelp-dao-restaked-eth
Kelp DAO Restaked ETH (RSETH) $ 3,321.53
midnight-3
Midnight (NIGHT) $ 0.065683
filecoin
Filecoin (FIL) $ 1.48
official-trump
Official Trump (TRUMP) $ 5.42
story-2
Story (IP) $ 3.07
quant-network
Quant (QNT) $ 72.66
bridged-wrapped-lido-staked-ether-scroll
Bridged Wrapped Lido Staked Ether (Scroll) (WSTETH) $ 3,822.12
lombard-staked-btc
Lombard Staked BTC (LBTC) $ 92,136.00