loader image
WhatsApp Destek
Temel Analiz

Fundamental Analysis (FA) yani Türkçe olarak “temel analiz”, ilgili ekonomik ve finansal faktörleri inceleyerek bir menkul kıymetin içsel değerini ölçme yöntemidir. Temel analiz (FA),finansal piyasalardaki yatırımcılar ve traderlar tarafından; şirket yönetimi ve itibarı, sektör sağlığı, piyasa değeri ve diğer ekonomik faktörleri mümkün olduğunca en nitel ve nicel şekilde inceleyerek, bir varlığın veya işletmenin içsel değerini değerlendirmek amacıyla kullanılır. Temel analizin amacı, bir varlığın fiyatının fazla veya değerinin altında olup olmadığını belirlemektir.
Temel analiz, bir hisse senedinin gerçek veya "adil piyasa" değerini belirleme yöntemidir. Bir varlığın gelecekteki potansiyelinin önceki performanstan daha fazlasına dayanması gerektiği anlayışına göre çalışır. Söz konusu pazar üzerinde etkisi olabilecek hem mikroekonomik hem de makroekonomik koşulları hesaba katar. Temel analistler, şu anda gerçek değerlerinden daha yüksek veya daha düşük fiyatlarla işlem gören hisse senetlerini ararlar. Adil piyasa değeri piyasa fiyatından yüksekse hisse senedinin değerinin düşük olduğu kabul edilir ve satın alma tavsiyesi verilir.
Temel Analiz Ne İşe Yarar?
Temel analistler, ekonominin durumu ve endüstri koşulları gibi makroekonomik faktörlerden şirketin yönetiminin etkinliği gibi mikroekonomik faktörlere kadar güvenliğin değerini etkileyebilecek her şeyi incelemektedir. Asıl hedef, bir yatırımcının, menkul kıymetin değerinin düşük mü yoksa aşırı değerli mi olduğunu görmek için bir menkul kıymetin mevcut fiyatıyla karşılaştırabileceği bir sayıya ulaşmaktır. Bu hisse senedi analizi yönteminin, fiyat ve hacim gibi tarihsel piyasa verilerinin analizi yoluyla fiyatların yönünü tahmin eden teknik analizin aksine olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle, temel analizin bir şirketin veya projenin performansını özellikle de hemen göze çarpmayan faktörleri nasıl etkileyebileceğini belirlemeye çalıştığını düşünebiliriz. Bu düşünceler, bir şirketin liderliği ve bu liderlerin geçmişte diğer ticari girişimlerde nasıl performans gösterdiği gibi daha az somut ve daha nitel yönlere odaklanır.
Temel analiz aynı zamanda sektöre özgü pazarı ve o pazardaki bir ürün veya hizmetin gelecekteki potansiyelini daha iyi anlamaya çalışır. Temel analizin nihai hedefi, ilgili varlığın gerçek fiyatıyla karşılaştırılabilecek niceliksel bir fiyat bulmaktır. Başka bir deyişle, temel analiz, bir şeyin çok yüksek veya çok düşük değerli olup olmadığını belirlemeye yardımcı olabilecek bir yöntemdir.
Geleneksel olarak hisse senetlerine değer vermek için kullanılmasına rağmen, temel analiz, kripto para birimleri de dahil olmak üzere hemen hemen her tür varlığa uygulanabilir.
Temel Analizi Kim Kullanır?
Temel analiz, büyük ölçüde uzun vadeli veya değerli yatırımcılar tarafından fiyatı stokları ve olumlu beklentilere sahip olanları belirlemek için kullanılmaktadır. Hisse senedi analistleri ayrıca müşterilere fiyat hedefleri ve “satın al, beklet, sat” gibi tavsiyeler oluşturmak için temel analizi kullanmaktadırlar. Kurumsal yöneticiler ve mali muhasebeciler, bir firmanın faaliyet verimliliğini ve karlılığını analiz etmek ve artırmak ve firmayı rekabetle karşılaştırmak için de finansal analizi kullanmaktadırlar.
Temel Analiz Nasıl Yapılır?
Tüm hisse senedi analizleri, bir menkul kıymetin daha geniş pazarda doğru bir şekilde değerlendirilip değerlendirilmediğini belirlemeye çalışır. Temel analiz, piyasa tarafından doğru fiyatlandırılmayan menkul kıymetleri belirlemek için genellikle makrodan mikroya bir bakış açısıyla yapılmaktadır.
Genel olarak temel analiz bireysel şirketleri, firmanın mali tablolarına bakarak ve çeşitli oranlar ile diğer ölçütleri inceleyerek yapılmaktadır. Bu bir şirketin gelirlerine, kârına, maliyetlerine, sermaye yapısına, nakit akışlarına vb. dayalı olarak gerçek değerini tahmin etmek amacıyla kullanılmaktadır. Şirket metrikleri daha sonra sektördeki emsaller ve rakiplerle karşılaştırılabilir. Ayrıca bu veriler daha geniş pazar veya daha büyük ekonomik ortamla karşılaştırılabilmektedir.
Temel analiz, bir hisse senedinin veya başka herhangi bir menkul kıymetin değerini değerlendirmek için genel verilerden yararlanır. Örneğin bir yatırımcı, faiz oranları ve ekonominin genel durumu gibi ekonomik faktörlere bakarak bir tahvilin değerine ilişkin temel analiz yapabilir ve ardından kredi notundaki olası değişiklikler gibi tahvil ihraççısı hakkındaki bilgileri inceleyebilir. Analistler, hisse senedi için adil bir piyasa değerine ulaşmak adına bireysel şirket performansına odaklanmadan önce genellikle ekonominin genel durumunu ve ardından belirli endüstrilerin gücünü inceler.
Hisse senetleri için temel analiz yaparken şirketlerin mali tablolarından yararlanılır. Bir şirketin temel değerini ve gelecekteki büyüme potansiyelini belirlemek için gelirleri, kazançları, gelecekteki büyümeyi, öz sermaye getirisini, kar marjlarını ve diğer verilerine bakılır.
Temel analiz çoğunlukla hisse senetleri için kullanılmaktadır, ancak tahvilden türev ürünlere kadar herhangi bir menkul kıymeti değerlendirmek için daha yararlıdır. Eğer daha geniş ekonomiden şirket detaylarına kadar temelleri göz önünde bulunduruyorsanız temel analiz yapıyorsunuz demektir.
Temel analiz yapmanın farklı yöntemleri vardır:
Yatırım ve Temel Analiz
Analist, bir şirketin hisse fiyatının tahmini değerini belirlemek için halka açık verilere dayanarak model oluşturmaya çalışır. Ortaya çıkan değer, şirketin hisse fiyatının mevcut piyasa fiyatına kıyasla olması gereken değerini ortaya koyan bir tahmindir. Bazı analistler, tahmini fiyatlarına şirketin gerçek değeri olarak atıfta bulunabilmektedirler.
Bir analist, hisse senedinin değerinin mevcut piyasa fiyatından önemli ölçüde yüksek olması gerektiğini hesaplarsa, hisse senedi için bir satın alma veya şişirilmiş bir derece yayınlayabilir. Bu, o analisti takip eden yatırımcılara bir tavsiye görevi görmektedir. Analist, mevcut piyasa fiyatından daha düşük bir içsel değer hesaplarsa, hisse senedinin aşırı değerli olduğu kabul edilir ve bir satış veya düşük ağırlık tavsiyesi verilir.
Bu tavsiyelere uyan yatırımcılar, bu tür hisse senetlerinin zaman içinde yükselme olasılığının daha yüksek olması gerektiğinden, olumlu tavsiyelerle hisse satın alabileceklerini beklemektedirler. Aynı zamanda, notu olumsuz olan hisse senetlerinin de fiyat düşme olasılığının daha yüksek olması beklenmektedir. Bu tür hisse senetleri, mevcut portföylerden çıkarılmaya veya "kısa" pozisyonlara eklenmeye adaydır.
Bu tip analizler, fiyat ve hacim gibi tarihsel piyasa verilerinin analizi yoluyla fiyatların yönünü tahmin eden teknik analizin tersi olarak kabul edilmektedir.
Nicel ve Nitel Temel Analiz
Temel analiz gelir ve kâr gibi sayıları içerir fakat bir şirketin pazar payından yönetim kalitesine kadar da her şeyi içerebilmektedirler. Çeşitli temel faktörler iki kategoriye ayrılabilir: nicel ve nitel. Bu terimlerin mali anlamı, standart tanımlarından çok farklı değildir. Nicel veriler sayı ve miktar gösteren bilgileri, niteliksel veriler ise bir şeyin doğası ve standardı ile ilgili verileri içerir.
Bu bağlamda, nicel temeller sabit sayılardır ve bir işletmenin ölçülebilir özellikleridir. Bu nedenle sayısal verilerin en büyük kaynağı finansal tablolardır. Gelir, kâr, varlıklar ve daha fazlası büyük bir hassasiyetle ölçülebilmektedir.
Niteliksel temeller ise daha az somuttur. Bir şirketin kilit yöneticilerinin kalitesini, marka bilinirliğini, patentlerini ve tescilli teknolojisini içerebilirler. Ne nitel ne de nicel analiz doğası gereği daha iyi değildir. En iyi sonuç için analistler bunları birlikte değerlendirmelidir.
İç Değer Kavramı
Temel analizin öncelikli varsayımlarından biri, borsadaki cari fiyatın genellikle halka açık verilerle desteklenen şirketin değerini tam olarak yansıtmadığıdır. İkinci varsayım ise şirketin temel verilerinden yansıyan değerin, hisse senedinin gerçek değerine daha yakın olduğudur.
Analistler genellikle bu varsayımsal gerçek değeri “içsel değer” olarak adlandırırlar. Ancak, içsel değer ifadesinin bu kullanımı hisse senedi değerlemesinde, opsiyon ticareti (option trading) gibi diğer bağlamlardakinden farklı bir anlama gelmektedir. Opsiyon fiyatlandırması, gerçek değer için standart bir hesaplama kullanır ancak analistler, bir hisse senedinin gerçek değerine ulaşmak için karmaşık modeller kullanmaktadırlar. Bir hisse senedinin gerçek değerine ulaşmak için genel kabul görmüş spesifik bir formül yoktur.
Örneğin, bir şirketin hissesinin 20 TL’den işlem gördüğünü varsayalım. Şirket hakkında kapsamlı bir araştırma yapan bir analist 24 TL değerinde, başka bir analist ise 26 TL değerinde olması gerektiğini belirlemiştir. Birçok yatırımcı ise bu tür tahminlerin ortalamasını dikkate alacak ve hisse senedinin gerçek değerinin 25 TL’ye yakın olduğunu varsayacaktır.
Temel analiz sayesinde borsa, uzun vadede esas olanı yansıtacak olsa da ne kadar süre gerektiği belirsizdir.
Temel Analiz Her Zaman İşe Yarar mı?
Herhangi bir yatırım stratejisi veya tekniği gibi, temel analiz de her zaman doğru sonuçlara ulaştırmayabilir. Temel analizin, bir hisse senedinin değerinin düşük olduğunu göstermesi, hisselerinin yakın zamanda içsel değere yükseleceğini garanti etmez. Gerçek fiyat davranışı, temel analizi zayıflatabilecek sayısız faktörden etkilenmektedir.
Yatırımcılar ve analistler, bir şirketin büyüme ve kârlılık potansiyelini değerlendirirken sıklıkla temel, teknik ve nicel analizlerin bir kombinasyonunu kullanmaktadırlar.
Temel Analiz ve Teknik Analiz Farkı
Teknik analiz, güvenlik analizinin diğer birincil şeklidir. Teknik analistler yatırımlarını veya daha doğrusu alım satımlarını yalnızca hisse senetlerinin fiyat ve hacim hareketlerine dayandırmaktadırlar. Çizelgeleri ve diğer araçları kullanarak momentum üzerinden işlem yaparlar ve temelleri görmezden gelirler.
Teknik analizin temel ilkelerinden biri, piyasanın her şeyi iskonto etmesidir. Bir şirketle ilgili tüm haberler zaten hisse senedine fiyatlandırılmıştır. Bu nedenle, hisse senedinin fiyat hareketleri, işin kendisinin altında yatan temellerden daha fazla fikir verir.
Temel analiz, mümkün olan en çok sayıda faktörü göz önünde bulundurarak bir varlığın fiyatı etrafında daha büyük bir resme bakarken teknik analiz, sadece tarihsel piyasa verilerine ve piyasa tablolarına odaklanır. Teknik analiz, finansal tabloları incelemez veya oran analizleri yapmaz. Bunun yerine, teknik satıcılar fiyat sinyallerini, eğilimleri ve geri dönüşleri belirlemek için nispeten kısa vadeli grafik modellerine bakarlar. Teknik traderlar kısa vadeli pozisyonlara girme eğilimindedir ve genellikle uzun vadeli değerlemeye bakmazlar. Teknik analizin arkasındaki motivasyon, büyük ölçüde piyasa psikolojisi tarafından yönlendirilmektedir.
Temel analiz, bir ticari varlığın gerçek değerini belirlemeye çalışırken, teknik analiz, işlem hacmine ve geçmiş trendlere dayalı olarak fiyat hareketini tahmin etmek için bir araç olarak kullanılır. Çoğu trader ve yatırımcı muhtemelen hem temel analizin hem de teknik analizin kendi kulvarlarında değerli olduğu konusunda hemfikirdir. Bu nedenle, sadece tek bir yöntemin kullanılması yerine iki yönteminde dengeli kullanımı kulağa daha mantıklı gelmektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 67,320.04
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,512.63
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 599.17
solana
Solana (SOL) $ 174.13
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,511.90
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999955
xrp
XRP (XRP) $ 0.584386
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.132538
the-open-network
Toncoin (TON) $ 7.19
cardano
Cardano (ADA) $ 0.432119
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 30.23
tron
TRON (TRX) $ 0.134332
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000018
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 67,288.03
chainlink
Chainlink (LINK) $ 14.55
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.30
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 393.81
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 6.16
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.98
litecoin
Litecoin (LTC) $ 73.54
dai
Dai (DAI) $ 0.999327
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.68
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,656.31
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000012
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.537069
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 10.19
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.180212
fetch-ai
Artificial Superintelligence Alliance (FET) $ 1.43
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 23.69
aptos
Aptos (APT) $ 7.39
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 1.00
stellar
Stellar (XLM) $ 0.104026
monero
Monero (XMR) $ 163.56
mantle
Mantle (MNT) $ 0.878259
blockstack
Stacks (STX) $ 1.93
render-token
Render (RNDR) $ 6.88
filecoin
Filecoin (FIL) $ 4.66
injective-protocol
Injective (INJ) $ 27.32
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 0.786204
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.073308
maker
Maker (MKR) $ 2,813.08
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.56
okb
OKB (OKB) $ 42.57
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 6.45
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.09391
immutable-x
Immutable (IMX) $ 1.63
vechain
VeChain (VET) $ 0.030314
bittensor
Bittensor (TAO) $ 342.65
arweave
Arweave (AR) $ 34.01
optimism
Optimism (OP) $ 1.92
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000031
sui
Sui (SUI) $ 0.845153
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.216029
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 1.00
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,931.39
renzo-restaked-eth
Renzo Restaked ETH (EZETH) $ 3,555.26
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.0002
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,645.11
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.90
notcoin
Notcoin (NOT) $ 0.016199
thorchain
THORChain (RUNE) $ 4.82
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.15
theta-token
Theta Network (THETA) $ 1.60
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 1.08
fantom
Fantom (FTM) $ 0.523722
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 10.13
aave
Aave (AAVE) $ 97.20
jasmycoin
JasmyCoin (JASMY) $ 0.029803
based-brett
Brett (BRETT) $ 0.145264
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.60
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 1.04
pyth-network
Pyth Network (PYTH) $ 0.360964
celestia
Celestia (TIA) $ 6.52
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.15611
sei-network
Sei (SEI) $ 0.388875
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,498.63
mantra-dao
MANTRA (OM) $ 1.33
quant-network
Quant (QNT) $ 74.34
gatechain-token
Gate (GT) $ 7.87
flow
Flow (FLOW) $ 0.641521
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 35.79
popcat
Popcat (POPCAT) $ 0.981602
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.018963
kucoin-shares
KuCoin (KCS) $ 9.92
gala
GALA (GALA) $ 0.025628
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 6.32
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 47.03
msol
Marinade Staked SOL (MSOL) $ 209.37
eos
EOS (EOS) $ 0.606046
kelp-dao-restaked-eth
Kelp DAO Restaked ETH (RSETH) $ 3,566.82
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 11.17
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.020044
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.0000008987608
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 1.44
ordinals
ORDI (ORDI) $ 40.98
ethereum-name-service
Ethereum Name Service (ENS) $ 26.17
akash-network
Akash Network (AKT) $ 3.52
mog-coin
Mog Coin (MOG) $ 0.000002
neo
NEO (NEO) $ 11.81