loader image
WhatsApp Destek
Smart Contract

Smart contract yani Türkçe karşılığı ile akıllı sözleşme, otomatik bir şekilde kendi kendini gerçekleştiren bir sözleşme olarak tasarlanmış bir bilgisayar yazılımıdır. Önceden belirlenmiş koşulların yerine getirilmesi durumunda belirli bir eylemi gerçekleştirirler. Akıllı sözleşmeler, örneğin, iki taraf arasında kripto para birimlerinin değişimine aracılık eden dijital sözleşmeler olarak kullanılabilir. Anlaşmanın şartları belirlendikten sonra, akıllı sözleşme bunların yerine getirildiğini doğrular ve varlıklar uygun şekilde dağıtılır.
Akıllı sözleşmeler her ne kadar Blokzinciri ve kripto para birimleri dünyasında popüler olsada, kavram ilk olarak 1994 yılında, Bitcoin'in yaratılmasından yıllar önce Amerikalı kriptograf Nick Szabo tarafından tanımlanmıştır.
Smart contract en basit tanımı ile belirli koşullar karşılandığında belirli bir işlevi yerine getiren kod satırlarıdır. Bu kod satırları genellikle önceden belirlenmiş ve öngörülebilir eylemleri tetiklemektedir. Merkezi bir otoriteye, yasal sisteme veya harici yaptırım mekanizmasına ihtiyaç duymadan farklı, anonim taraflar arasında güvenilir işlemlerin ve anlaşmaların yürütülmesine izin vermektedir.
Alıcı ve satıcı arasındaki sözleşme şartlarının doğrudan kod satırlarına yazıldığı, kendi kendini yürüten bir sözleşme türü olan akıllı sözleşmelerde kod ve içerdiği anlaşmalar, dağıtılmış ve merkezi olmayan bir Blokzinciri ağında bulunur. Kod yürütmeyi kontrol eder ve işlemler hem izlenebilirdir hem de geri alınamazdır.
Örneğin çevrimiçi bir mağaza, "ödeme alınırsa ürünlerin teslim edilmesini" garanti eden akıllı bir sözleşme kullanabilir. Bu da tüm süreci daha verimli hale getirir ve insan hatalarından kaynaklı zararı en aza indirir.
Akıllı sözleşmeler, blockchain alanında ve kripto para piyasalarında büyük bir rol oynarlar. Özelliklede Ethereum ağında bulunan ERC-20 token standardını kullanan tokenler akıllı sözleşmelerden fazlasıyla yararlanırlar . Bu tokenler genellikle Initial Coin Offering (ICO) etkinlikleri aracılığıyla dağıtılır ve akıllı sözleşmelerin kullanılması sayesinde, satışlar sırasında güvenilir ve uygun maliyetli bir para alışverişi sağlanır. Akıllı sözleşmelerin kullanımı, merkezi olmayan uygulamalar (DApps) veya merkezi olmayan borsalar (DEX) için ödeme işlemlerini de kolaylaştırabilir.
Akıllı sözleşmelerin uygun olduğu bir başka alan da finansal hizmetler endüstrisidir. Örneğin, akıllı sözleşme teknolojisi, alım satımların takas ve mutabakatını, tahvil kuponlarının ödenmesini ve hatta sigorta taleplerinin hesaplanmasını ve ödenmesini otomatikleştirmek için kullanılabilir.
Finans alanında bariz bir şekilde uygulanmalarının yanı sıra, akıllı sözleşmeler, veri transferi gerektiren her sektörde kullanılabilirler. Örneğin, ekipman kiralama endüstrisi, kira sözleşmelerini daha verimli hale getirmek için akıllı sözleşmeleri aktif olarak kullanmaktadır.
Akıllı Sözleşmelerin Çalışma Prensibi
Akıllı sözleşmeler ilk olarak 1994 yılında, Bitcoin'in icadından tam 10 yıl önce, 1998'de "Bit Gold" adlı sanal bir para birimini icat eden Amerikalı bilgisayar bilimcisi Nick Szabo tarafından önerilmiştir. Szabo bu söylentiye inkar etse de Bitcoin'in isimsiz mucidi olan gerçek Satoshi Nakamoto olduğu söylenmektedir.
Nick Szabo, bir sözleşmenin şartlarını yerine getiren bilgisayarlı işlem protokolleri olarak tanımladığı akıllı sözleşmeler ile POS gibi elektronik işlem yöntemlerinin kullanılabilirliğini dijital alana doğru genişletmek istemiştir. Szabo konuyla ilgili yazdığı makalesinde, türevler ve tahviller gibi sentetik varlıklar için de sözleşme türleri önermiştir.
Akıllı sözleşme teknolojileri, sağlık sektöründeki klinik çalışmalarda veri manipülasyonuna karşı bir önlem olarak araştırılmaktadır. Akıllı sözleşmeler, paylaşılan mülkiyet haklarının kesin bir kaydını oluşturarak ve fikri mülkiyet parçalarından elde edilen tüm telif haklarını ve kazançları buna göre tahsis ederek fikri mülkiyet sözleşmelerini uygulamak için bile kullanılabilmektedir.
• Akıllı Sözleşme (Smart Contract) Nedir?
Kripto paralarla ilgilenenler “akıllı sözleşme” terimi ile sıkça karşılaşmıştır. Smart contract olarak da anılan akıllı sözleşmeler, kendi kendini gerçekleştiren bir sözleşme olarak tasarlanmış bilgisayar yazılımlarıdır. Bu yazılımlar, önceden belirlenen koşulların sağlanması durumunda yine önceden belirlenmiş olan eylemi yerine getirirler.
• Akıllı Sözleşmeler Nasıl Çalışır?
Tıpkı geleneksel sözleşmeler gibi, akıllı sözleşmeler de iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşen ve bir tarafın diğerine değerli bir şey teklif ettiği sözleşmelerdir. Smart contractın geleneksel sözleşmeden farkı ise smart contractın, sözleşmenin şartlarını yerine getiren kendi kendini yürüten kod olmasıdır. Bu kod, bir Blokzincir’deki bir adrese işlem olarak gönderilir ve burada o Blokzincir’in fikir birliği mekanizması tarafından doğrulanır. Bu işlem bir bloğa dahil edildiğinde, akıllı sözleşme başlatılır ve geri döndürlemez.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 64,505.28
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,044.38
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 555.19
solana
Solana (SOL) $ 140.96
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999011
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,036.44
xrp
XRP (XRP) $ 0.488918
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.47
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.154345
cardano
Cardano (ADA) $ 0.462618
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 36.02
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000022
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 64,572.30
tron
TRON (TRX) $ 0.110882
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 485.63
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.66
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.63
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.684998
litecoin
Litecoin (LTC) $ 78.67
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 12.59
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.40
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.93
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.11
dai
Dai (DAI) $ 1.00
aptos
Aptos (APT) $ 9.27
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 1.00
blockstack
Stacks (STX) $ 2.60
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 25.87
mantle
Mantle (MNT) $ 1.11
bittensor
Bittensor (TAO) $ 546.26
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.129458
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 8.24
filecoin
Filecoin (FIL) $ 5.94
okb
OKB (OKB) $ 52.56
stellar
Stellar (XLM) $ 0.108626
vechain
VeChain (VET) $ 0.041842
immutable-x
Immutable (IMX) $ 2.10
render-token
Render (RNDR) $ 7.74
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 1.10
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.079962
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.120897
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.75
maker
Maker (MKR) $ 2,890.65
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.99726
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.24325
injective-protocol
Injective (INJ) $ 24.66
optimism
Optimism (OP) $ 2.21
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000005
fetch-ai
Fetch.ai (FET) $ 2.08
monero
Monero (XMR) $ 120.43
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,152.69
theta-token
Theta Network (THETA) $ 2.04
fantom
Fantom (FTM) $ 0.686681
celestia
Celestia (TIA) $ 10.66
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.95
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,356.12
arweave
Arweave (AR) $ 26.24
thorchain
THORChain (RUNE) $ 5.13
gala
GALA (GALA) $ 0.04203
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.14
ethena
Ethena (ENA) $ 1.09
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,135.54
sui
Sui (SUI) $ 1.14
quant-network
Quant (QNT) $ 99.15
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000146
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.174608
sei-network
Sei (SEI) $ 0.517937
flow
Flow (FLOW) $ 0.912775
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 1.00
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.025223
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 67.20
neo
NEO (NEO) $ 18.51
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.033395
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 8.99
aave
Aave (AAVE) $ 83.79
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.000001
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.38
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,021.22
zebec-protocol
Zebec Network (ZBCN) $ 0.023076
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.794923
ribbon-finance
Ribbon Finance (RBN) $ 1.16
nervos-network
Nervos Network (CKB) $ 0.025181
wormhole
Wormhole (W) $ 0.606705
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 13.66
ecash
eCash (XEC) $ 0.000054
singularitynet
SingularityNET (AGIX) $ 0.83578
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000016
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 39.13
starknet
Starknet (STRK) $ 1.44
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 7.13
tezos
Tezos (XTZ) $ 1.03
ronin
Ronin (RON) $ 3.15
the-sandbox
The Sandbox (SAND) $ 0.430103
ordinals
ORDI (ORDI) $ 45.66
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 2.05
havven
Synthetix Network (SNX) $ 2.84
conflux-token
Conflux (CFX) $ 0.234207
gatechain-token
Gate (GT) $ 6.94
chiliz
Chiliz (CHZ) $ 0.102158