loader image
WhatsApp Destek
Ponzi Scheme

Ponzi oyunu, yatırımcılara çok az riskle yüksek getiri oranları vaat eden sahte bir yatırım dolandırıcılığı olarak tanımlanmaktadır. Ponzi oyununda, daha sonraki yatırımcılardan alınan paralarla daha önceki yatırımcılara getiri sağlanarak bir yatırım dolandırıcılığı gerçekleştirilir. Bu dolandırıcılık, her ikisinin de daha önceki destekçilere ödeme yapmak için yeni yatırımcıların fonlarını kullanmaya dayanması bakımından bir piramit şemasına benzemektedir.
Hem Ponzi oyunları hem de piramit şemaları, yeni yatırımcıların akını sona erdiğinde ve piyasada yer edinmek için yeterli para olmadığında eninde sonunda dibe vurmaktadır. Bu noktada, planlar çözülebilmektedir.
Ponzi oyunları, şemaları veya sistemleri basitçe eski ve tecrübeli yatırımcıların yeni yatırımcılardan para toplamasıdır. Bu dolandırıcılık faaliyetleri genellikle, yatırım yönetimi hizmeti olarak karşımıza çıkmakta ve kişilerden yatırım için gerekli olan parayı talep etmektedirler. Yeni ve tecrübesiz yatırımcılar ise bunun gayet normal bir durum olduğunu düşünür ve para veya mal varlıklarını bu dolandırıcılara teslim ederler.
Sahtekarlar genellikle hızlı veya yüksek karlar vaat ederek yatırımcıları kandırırlar ancak gerçekte olan durum bu değildir. Sahtekar genellikle borçlu olduğu kişiye ödeme yapabilmek için yeni yatırımcıyı kandırır ve bu para veya mal varlığı ile borcunu kapatır. Bu tarz dolandırıcılıklarla ilgili ortaya çıkan sorun şudur, yeni yatırımcılar hiç bir şekilde kar edemezler ve para genellikle bu faaliyetleri yöneten kişilerde toplanır.
Ponzi Oyunlarını Anlamak
Ponzi oyunu, müşterilere çok az riskle veya hiç risk almadan büyük bir kâr vaat edildiği bir yatırım dolandırıcılığı olduğu belirtilmiştir. Ponzi planına dahil olan şirketler, tüm enerjilerini yatırım yapmak için yeni müşteriler çekmeye odaklamaktadırlar. Bu yeni gelir, orijinal yatırımcılara meşru bir işlemden elde edilen kâr olarak işaretlenen getirilerini ödemek için kullanılmaktadır. Ponzi planları, eski yatırımcılara getiri sağlamaya devam etmek için sürekli yeni yatırım akışına dayanmaktadır. Bu akış bittiğinde, oyun dağılmaktadır.
Ponzi Oyununun Kökenleri
“Ponzi Oyunu” terimi, 1919 yılında Charles Ponzi adlı bir dolandırıcıdan sonra türetilmiştir. Ancak bu tür yatırım dolandırıcılığının ilk kaydedilen örnekleri 1800’lü yılların ortalarından sonlarına kadar izlenebilir. Bu dolandırıcılık, Almanya’da Adele Spitzeder, Amerika Birleşik Devletleri’nde de Sarah Howe tarafından yönetilmiştir. Ponzi oyunu olarak bilinen dolandırıcılık sisteminin yöntemleri, Charles Dickens ve Martin Chuzzlewit tarafından 1844 ve 1857 yıllarında Little Dorrit şeklinde iki ayrı roman olarak yazılıp yayınlanan kitaplarda tanımlanmıştır.
Charles Ponzi’nin 1919 yılındaki orijinal planı ABD posta servisi üzerine odaklanmıştır. Posta servisi, o zamanlar göndericinin posta ücretini önceden satın almasına ve bunu yazışmalarına dahil etmesine izin veren uluslararası yanıt kuponları geliştirmiştir. Alıcı, kuponu yerel bir postaneye götürür ve bir yanıt göndermek için gereken öncelikli hava posta pullarıyla değiştirerek işlem yapmıştır. Bu tür bir değişim, yasa dışı bir uygulama olmayan arbitraj olarak bilinmektedir. Ancak Ponzi açgözlü olmaya başlamış ve isteklerini genişletmiştir.
Menkul Kıymetler Borsası Şirketi başlığı altında 45 günde %50 veya 90 günde %100 getiri sözü vermiştir. Posta pulu düzenindeki başarısı nedeniyle yatırımcılar hemen cezbedilmiştir. Ponzi parayı gerçekten yatırmak yerine yeniden dağıtmış ve yatırımcılara kâr elde ettiklerini söylemiştir. Plan, The Boston Post’un Menkul Kıymetler Borsası Şirketi’ni soruşturmaya başladığı 1920 yılının Ağustos ayına kadar sürmüştür. Gazetenin soruşturması sonucunda Ponzi, 12 Ağustos 1920’de federal yetkililer tarafından tutuklanmış ve birden çok posta dolandırıcılığı suçlanmıştır.
Ponzi Oyunundaki Tehlikeli Noktalar
Ponzi oyunu kavramı olayların ardından 1920 yılında sona ermemiştir. Teknoloji değiştikçe Ponzi şeması da değişmiştir. 2008’de Bernard Madoff, bir müşterinin var olmayan yatırımlardan kâr elde ettiğini göstermek için ticaret raporlarını tahrif eden bir Ponzi oyunu yürütmekten suçlu bulunmuştur. Madoff, 14 Nisan 2021’de hapishanede hayatını kaybetmiştir.
Ponzi oyununda kullanılan teknolojiden bağımsız olarak, çoğu benzer özelliklere sahiptir:
Az riskle yüksek getiri garantisi,
Piyasa koşullarından bağımsız olarak tutarlı bir getiri akışı,
Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (Securities and Exchange Commision, SEC) kaydedilmemiş yatırımlar,
Gizli veya açıklanamayacak kadar karmaşık olarak tanımlanan yatırım stratejileri,
Müşterilerin yatırımları için resmi evrakları görmelerine izin verilmemesi,
Müşteriler paralarını çekmekte güçlük çekmesi şeklinde bilinmektedir.
Bitcoin Bir Ponzi Oyunu mudur?
Bitcoin’in büyük bir piramit şeması olduğunu iddia edebilir ancak bu kesinlikle doğru değildir. Bitcoin sadece bir para birimidir. Matematiksel algoritmalar ve kriptografi ile güvence altına alınan ve mal veya hizmet satın almak için kullanılabilen merkezi olmayan bir dijital para birimidir. Tıpkı fiat paralar gibi, kripto para birimleri de piramit şemalarında (veya diğer yasadışı faaliyetlerde) kullanılabilir ancak bu durum, kripto veya fiat para birimlerinin piramit şemaları olduğu anlamına gelmemektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 64,954.40
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,152.81
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 573.62
solana
Solana (SOL) $ 149.40
usd-coin
USDC (USDC) $ 1.00
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,152.95
xrp
XRP (XRP) $ 0.525304
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.15929
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.11
cardano
Cardano (ADA) $ 0.496517
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000026
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 37.02
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 65,045.43
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 505.07
tron
TRON (TRX) $ 0.110853
polkadot
Polkadot (DOT) $ 7.09
chainlink
Chainlink (LINK) $ 14.79
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 15.22
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.715909
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 6.16
litecoin
Litecoin (LTC) $ 84.18
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.71
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.74
dai
Dai (DAI) $ 1.00
aptos
Aptos (APT) $ 9.86
blockstack
Stacks (STX) $ 2.79
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 27.57
mantle
Mantle (MNT) $ 1.19
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 0.9997
filecoin
Filecoin (FIL) $ 6.48
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.129167
render-token
Render (RNDR) $ 8.79
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 8.64
stellar
Stellar (XLM) $ 0.114002
okb
OKB (OKB) $ 54.83
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.089586
renzo-restaked-eth
Renzo Restaked ETH (EZETH) $ 3,177.35
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 1.19
immutable-x
Immutable (IMX) $ 2.16
bittensor
Bittensor (TAO) $ 463.79
vechain
VeChain (VET) $ 0.041915
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.98
maker
Maker (MKR) $ 3,048.41
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.116566
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.281653
injective-protocol
Injective (INJ) $ 28.40
optimism
Optimism (OP) $ 2.44
fetch-ai
Fetch.ai (FET) $ 2.42
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000006
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,267.30
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.99996
theta-token
Theta Network (THETA) $ 2.23
monero
Monero (XMR) $ 119.45
coredaoorg
Core (CORE) $ 2.44
fantom
Fantom (FTM) $ 0.758729
arweave
Arweave (AR) $ 32.33
celestia
Celestia (TIA) $ 11.73
thorchain
THORChain (RUNE) $ 5.64
gala
GALA (GALA) $ 0.048955
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 2.08
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,479.05
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.28
sui
Sui (SUI) $ 1.36
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000167
sei-network
Sei (SEI) $ 0.57727
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.030323
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 1.16
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,222.60
quant-network
Quant (QNT) $ 106.45
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.186426
ethena
Ethena (ENA) $ 1.06
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 9.85
neo
NEO (NEO) $ 19.80
flow
Flow (FLOW) $ 0.92258
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 69.52
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000021
aave
Aave (AAVE) $ 91.00
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.033745
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.000001
singularitynet
SingularityNET (AGIX) $ 0.97823
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,140.00
zebec-protocol
Zebec Protocol (ZBC) $ 0.023399
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.813042
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 43.41
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 2.32
ribbon-finance
Ribbon Finance (RBN) $ 1.18
wormhole
Wormhole (W) $ 0.622634
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 13.68
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 7.60
the-sandbox
The Sandbox (SAND) $ 0.479018
ronin
Ronin (RON) $ 3.40
ecash
eCash (XEC) $ 0.000054
worldcoin-wld
Worldcoin (WLD) $ 5.48
chiliz
Chiliz (CHZ) $ 0.116111
ordinals
ORDI (ORDI) $ 48.87
tezos
Tezos (XTZ) $ 1.05
pyth-network
Pyth Network (PYTH) $ 0.667132
havven
Synthetix Network (SNX) $ 3.03
conflux-token
Conflux (CFX) $ 0.249069