loader image
WhatsApp Destek
Ponzi Scheme

Ponzi oyunu, yatırımcılara çok az riskle yüksek getiri oranları vaat eden sahte bir yatırım dolandırıcılığı olarak tanımlanmaktadır. Ponzi oyununda, daha sonraki yatırımcılardan alınan paralarla daha önceki yatırımcılara getiri sağlanarak bir yatırım dolandırıcılığı gerçekleştirilir. Bu dolandırıcılık, her ikisinin de daha önceki destekçilere ödeme yapmak için yeni yatırımcıların fonlarını kullanmaya dayanması bakımından bir piramit şemasına benzemektedir.
Hem Ponzi oyunları hem de piramit şemaları, yeni yatırımcıların akını sona erdiğinde ve piyasada yer edinmek için yeterli para olmadığında eninde sonunda dibe vurmaktadır. Bu noktada, planlar çözülebilmektedir.
Ponzi oyunları, şemaları veya sistemleri basitçe eski ve tecrübeli yatırımcıların yeni yatırımcılardan para toplamasıdır. Bu dolandırıcılık faaliyetleri genellikle, yatırım yönetimi hizmeti olarak karşımıza çıkmakta ve kişilerden yatırım için gerekli olan parayı talep etmektedirler. Yeni ve tecrübesiz yatırımcılar ise bunun gayet normal bir durum olduğunu düşünür ve para veya mal varlıklarını bu dolandırıcılara teslim ederler.
Sahtekarlar genellikle hızlı veya yüksek karlar vaat ederek yatırımcıları kandırırlar ancak gerçekte olan durum bu değildir. Sahtekar genellikle borçlu olduğu kişiye ödeme yapabilmek için yeni yatırımcıyı kandırır ve bu para veya mal varlığı ile borcunu kapatır. Bu tarz dolandırıcılıklarla ilgili ortaya çıkan sorun şudur, yeni yatırımcılar hiç bir şekilde kar edemezler ve para genellikle bu faaliyetleri yöneten kişilerde toplanır.
Ponzi Oyunlarını Anlamak
Ponzi oyunu, müşterilere çok az riskle veya hiç risk almadan büyük bir kâr vaat edildiği bir yatırım dolandırıcılığı olduğu belirtilmiştir. Ponzi planına dahil olan şirketler, tüm enerjilerini yatırım yapmak için yeni müşteriler çekmeye odaklamaktadırlar. Bu yeni gelir, orijinal yatırımcılara meşru bir işlemden elde edilen kâr olarak işaretlenen getirilerini ödemek için kullanılmaktadır. Ponzi planları, eski yatırımcılara getiri sağlamaya devam etmek için sürekli yeni yatırım akışına dayanmaktadır. Bu akış bittiğinde, oyun dağılmaktadır.
Ponzi Oyununun Kökenleri
“Ponzi Oyunu” terimi, 1919 yılında Charles Ponzi adlı bir dolandırıcıdan sonra türetilmiştir. Ancak bu tür yatırım dolandırıcılığının ilk kaydedilen örnekleri 1800’lü yılların ortalarından sonlarına kadar izlenebilir. Bu dolandırıcılık, Almanya’da Adele Spitzeder, Amerika Birleşik Devletleri’nde de Sarah Howe tarafından yönetilmiştir. Ponzi oyunu olarak bilinen dolandırıcılık sisteminin yöntemleri, Charles Dickens ve Martin Chuzzlewit tarafından 1844 ve 1857 yıllarında Little Dorrit şeklinde iki ayrı roman olarak yazılıp yayınlanan kitaplarda tanımlanmıştır.
Charles Ponzi’nin 1919 yılındaki orijinal planı ABD posta servisi üzerine odaklanmıştır. Posta servisi, o zamanlar göndericinin posta ücretini önceden satın almasına ve bunu yazışmalarına dahil etmesine izin veren uluslararası yanıt kuponları geliştirmiştir. Alıcı, kuponu yerel bir postaneye götürür ve bir yanıt göndermek için gereken öncelikli hava posta pullarıyla değiştirerek işlem yapmıştır. Bu tür bir değişim, yasa dışı bir uygulama olmayan arbitraj olarak bilinmektedir. Ancak Ponzi açgözlü olmaya başlamış ve isteklerini genişletmiştir.
Menkul Kıymetler Borsası Şirketi başlığı altında 45 günde %50 veya 90 günde %100 getiri sözü vermiştir. Posta pulu düzenindeki başarısı nedeniyle yatırımcılar hemen cezbedilmiştir. Ponzi parayı gerçekten yatırmak yerine yeniden dağıtmış ve yatırımcılara kâr elde ettiklerini söylemiştir. Plan, The Boston Post’un Menkul Kıymetler Borsası Şirketi’ni soruşturmaya başladığı 1920 yılının Ağustos ayına kadar sürmüştür. Gazetenin soruşturması sonucunda Ponzi, 12 Ağustos 1920’de federal yetkililer tarafından tutuklanmış ve birden çok posta dolandırıcılığı suçlanmıştır.
Ponzi Oyunundaki Tehlikeli Noktalar
Ponzi oyunu kavramı olayların ardından 1920 yılında sona ermemiştir. Teknoloji değiştikçe Ponzi şeması da değişmiştir. 2008’de Bernard Madoff, bir müşterinin var olmayan yatırımlardan kâr elde ettiğini göstermek için ticaret raporlarını tahrif eden bir Ponzi oyunu yürütmekten suçlu bulunmuştur. Madoff, 14 Nisan 2021’de hapishanede hayatını kaybetmiştir.
Ponzi oyununda kullanılan teknolojiden bağımsız olarak, çoğu benzer özelliklere sahiptir:
Az riskle yüksek getiri garantisi,
Piyasa koşullarından bağımsız olarak tutarlı bir getiri akışı,
Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’na (Securities and Exchange Commision, SEC) kaydedilmemiş yatırımlar,
Gizli veya açıklanamayacak kadar karmaşık olarak tanımlanan yatırım stratejileri,
Müşterilerin yatırımları için resmi evrakları görmelerine izin verilmemesi,
Müşteriler paralarını çekmekte güçlük çekmesi şeklinde bilinmektedir.
Bitcoin Bir Ponzi Oyunu mudur?
Bitcoin’in büyük bir piramit şeması olduğunu iddia edebilir ancak bu kesinlikle doğru değildir. Bitcoin sadece bir para birimidir. Matematiksel algoritmalar ve kriptografi ile güvence altına alınan ve mal veya hizmet satın almak için kullanılabilen merkezi olmayan bir dijital para birimidir. Tıpkı fiat paralar gibi, kripto para birimleri de piramit şemalarında (veya diğer yasadışı faaliyetlerde) kullanılabilir ancak bu durum, kripto veya fiat para birimlerinin piramit şemaları olduğu anlamına gelmemektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 67,574.11
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,520.51
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 601.93
solana
Solana (SOL) $ 177.23
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,514.50
usd-coin
USDC (USDC) $ 1.00
xrp
XRP (XRP) $ 0.592593
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.13186
the-open-network
Toncoin (TON) $ 7.17
cardano
Cardano (ADA) $ 0.433479
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 31.36
tron
TRON (TRX) $ 0.134845
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000018
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 67,474.08
chainlink
Chainlink (LINK) $ 14.66
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.33
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 395.09
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 6.17
uniswap
Uniswap (UNI) $ 8.05
litecoin
Litecoin (LTC) $ 73.67
dai
Dai (DAI) $ 1.00
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.72
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,663.84
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000012
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.540468
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 10.30
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.180496
fetch-ai
Artificial Superintelligence Alliance (FET) $ 1.43
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 23.83
aptos
Aptos (APT) $ 7.42
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 1.00
stellar
Stellar (XLM) $ 0.104683
monero
Monero (XMR) $ 163.67
blockstack
Stacks (STX) $ 1.96
mantle
Mantle (MNT) $ 0.881567
render-token
Render (RNDR) $ 7.08
filecoin
Filecoin (FIL) $ 4.71
injective-protocol
Injective (INJ) $ 27.54
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 0.788354
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.073685
maker
Maker (MKR) $ 2,821.72
okb
OKB (OKB) $ 42.66
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.55
immutable-x
Immutable (IMX) $ 1.65
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.094603
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 6.47
vechain
VeChain (VET) $ 0.03022
bittensor
Bittensor (TAO) $ 340.64
arweave
Arweave (AR) $ 34.11
optimism
Optimism (OP) $ 1.94
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000031
sui
Sui (SUI) $ 0.852441
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.217966
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 1.01
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,937.89
renzo-restaked-eth
Renzo Restaked ETH (EZETH) $ 3,561.03
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000201
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,658.81
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.91
notcoin
Notcoin (NOT) $ 0.016187
thorchain
THORChain (RUNE) $ 4.83
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.15
theta-token
Theta Network (THETA) $ 1.61
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 1.09
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 10.15
aave
Aave (AAVE) $ 98.08
fantom
Fantom (FTM) $ 0.520461
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.61
jasmycoin
JasmyCoin (JASMY) $ 0.029802
based-brett
Brett (BRETT) $ 0.144284
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 1.04
celestia
Celestia (TIA) $ 6.65
pyth-network
Pyth Network (PYTH) $ 0.3622
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.157043
sei-network
Sei (SEI) $ 0.388234
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,503.12
mantra-dao
MANTRA (OM) $ 1.34
quant-network
Quant (QNT) $ 74.63
gatechain-token
Gate (GT) $ 7.89
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 36.06
flow
Flow (FLOW) $ 0.644396
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.01925
kucoin-shares
KuCoin (KCS) $ 9.96
gala
GALA (GALA) $ 0.025759
msol
Marinade Staked SOL (MSOL) $ 212.31
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 6.33
popcat
Popcat (POPCAT) $ 0.952339
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 47.15
eos
EOS (EOS) $ 0.608674
kelp-dao-restaked-eth
Kelp DAO Restaked ETH (RSETH) $ 3,569.72
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.020241
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 11.18
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.00000090035523
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 1.44
ordinals
ORDI (ORDI) $ 41.42
ethereum-name-service
Ethereum Name Service (ENS) $ 26.38
akash-network
Akash Network (AKT) $ 3.52
neo
NEO (NEO) $ 11.86
ethena
Ethena (ENA) $ 0.477118