loader image
WhatsApp Destek
Private Key-Özel Anahtar

Kripto para birimi ilk satın alındığında, bir e-posta adresi gibi çalışan (başkalarıyla güvenle paylaşılabilen, para göndermeye veya almaya izin veren) public key (genel anahtar) ve genellikle harf ve sayı dizisi olan (ve kimseyle paylaşılmaması gereken) bir private key (özel anahtar) olmak üzere iki anahtar verilmektedir. Private key, kullanıcılarının paralarının bulunduğu sanal kasanın kilidini açan bir parola olarak düşünülebilir. Private key, yalnızca kullanıcıların erişimi olduğu sürece, paraları güvendedir ve internet bağlantısıyla dünyanın her yerinden yönetilebilmektedir.
Kripto para birimi dünyasında private key (özel anahtar) terimi, kullanıcıların işlemleri imzalamasına ve alıcı adresler oluşturmasına olanak tanıyan bir sayıyı simgelemektedir. Kripto para birimleri, kullanıcıların fonlarını korumak için büyük ölçüde açık anahtarlı kriptografiden yararlanmaktadır. Anahtar teriminin çıkış noktası da buradan kaynaklıdır.
Açık anahtarlı kriptografide kullanıcılar, tahmin etmesi neredeyse imkansız olan çok büyük bir sayı (private key) üretirler. Bu sayı harf ve rakamlardan oluşan uzun bir dizedir. Örnek olarak aşağıda bir Bitcoin anahtarı örneği verilmiştir:
L2hjTJNhjpUTdAVMArh3UqmnTXEVx6J6Faui8cUXCPpyQMUEkJ54
Bir kullanıcı, kendi private key’i ile belirli bir işlem gerçekleştirerek halka açık (public key) bir anahtar oluşturabilmektedir. Aynı şekilde, halka açık bir adres almak isternirse açık anahtar üzerinde de farklı bir işlem yapılır. Birinin para göndermesi işlemi halka açık adresin bu kişiye verilmesi ile yeterli olacaktır. Bu bir IBAN gibi düşünülebilir. Daha da önemlisi private keyler aynı zamanda verileri de dijital olarak imzalamaya olanak tanımaktadır. Örnek olarak, bir işlemi “X adlı adrese 3 BTC gönderdim” tarzında imzalama hizmeti sunmaktadır. Bu durum aslında alım-satım işleminin ne olduğunun özetidir.
Private key kullanarak bir mesaj (yani işlemi) imzalanır ise, mesajın doğruluğunu kontrol etmek isteyen kişiler kullanıcıların paylaştığı halka açık anahtarı kullanabilir. Mesajın gerçekten kullanıcı tarafından imzalanıp imzalanmadığını kontrol etmek ve bundan sonra değiştirilmediğinden emin olmak için bu kişiler halka açık anahtarı kullanırlar.
Public key başkalarıyla paylaşmanın gerekli (ve tamamen güvenli) olduğu unutulmamalıdır. Ancak private key asla paylaşılmamalıdır. Birisi private key’e erişim sağlarsa, kullanıcı adına işlemleri imzalayarak kullanıcının parasını harcayabilir.
Private Key Neden Önemlidir?
Public ve private key sistemi, dijital parayı mümkün ve güvenli hale getiren kriptografik yeniliklerden biri olarak kabul edilmektedir. Bu anahtarların nasıl çalıştığı ise aşağıdaki gibi açıklanmıştır.
Bitcoin ve Ethereum gibi kripto para birimleri merkezi değildir, başka bir deyişle ortada kullanıcıların dijital parasını tutan hiçbir banka veya başka bir kurum yoktur. Bunun yerine, kripto paralar Blockchain adı verilen bir teknoloji aracılığıyla bir bilgisayar ağı üzerinden dağıtılmaktadır. Kripto paralar Blockchain’inin bir özelliği açık ve şeffaf olmalarıdır. Tüm açık anahtar ve işlem bilgileri herkesin görebileceği şekilde mevcuttur.
Bir takım karmaşık matematiksel işlemler yoluyla, public key aslında private key tarafından oluşturulur, bu da her iki anahtarı eşleşen bir çift yapmaktadır. Public key kullanılarak bir işlem yapıldığında, private key kullanılarak kullanıcı gerçekten kendi kimliğini doğrulamış olmaktadır.
Her şey açıkta olsa da, aynı zamanda anonimdir. Bunun sebebi, kripto para birimini kullanmak için bir ad, adres veya başka herhangi bir bilgi verilmesine gerek duyulmamasıdır.
Örnek olarak Bitcoin ele alınırsa, herhangi bir gözlemci Bitcoin’in ne zaman alınıp satıldığını veya kullanıldığını görebilse de, bu işlemleri yalnızca private key sahibi yapabilmektedir.
Günümüzde artık yukarıda dizi halinde gösterilen Bitcoin adresleri fazla kullanılmamaktadır. Artık çoğu kripto para cüzdanı seed phrase adı verilen ve insanlar tarafından okunabilen yedeklemeleri kullanmaktadır. Bu yedeklemeler arzu edilen zamanda istenildiği kadar private key oluşturmak için kullanılabilir.
Private keylerin gizli tutulması büyük bir önem taşımaktadır. Private keyleri siber saldırı gibi durumlardan korumanın farklı yolları mevcuttur ancak çoğu kişi donanım cüzdanlarının en güvenli seçenek olduğu konusunda hemfikirdir. Günlük kullanım için ise kullanıcılar yazılım cüzdanlarını tercih edebilir.
Private Key Nerede Saklanmalıdır?
Herhangi bir şifre gibi, özel anahtarların da güvenle muhafaza edilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Bunları takip etmenin iki ana yolu:
Private key çevrimiçi olarak bir kripto cüzdanında saklanabilir: Çoğu kullanıcı için en iyi ve en basit seçenek, private keyleri yönetmek için sanal bir cüzdan kullanmaktadır. Bunlara “sıcak” cüzdanlar denir çünkü private keyler internette saklanır. Bu durum, dijital para satın almayı, satmayı veya kullanmayı çevrimiçi bir kredi kartı kullanmak kadar kolay ve erişilebilir hale getirmektedir. Güvenlik ve iki faktörlü kimlik doğrulama gibi özellikler açısından uzun bir geçmişe sahip bir şirket tarafından sağlanan bir cüzdan seçilmelidir.
Private key çevrimdışı olarak güvenli bir yerde saklanabilir: Bazı yatırımcılar private keyleri internete bağlı olmayan bir bilgisayarda, kağıt parçalarına yazılmış veya hatta ezberlenmiş olarak saklamayı tercih etmektedirler. Buna “soğuk cüzdan” denir ve private key dijital hırsızlığa karşı korunurken, her ne kadar farklı riskler oluşturabilse de kripto paranın kullanımını çok daha uygun hale getirmektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 63,600.04
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,045.32
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 553.99
solana
Solana (SOL) $ 141.48
usd-coin
USDC (USDC) $ 1.00
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,042.97
xrp
XRP (XRP) $ 0.503079
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.154947
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.07
cardano
Cardano (ADA) $ 0.473347
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000023
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 34.59
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 63,609.04
tron
TRON (TRX) $ 0.110154
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 476.85
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.70
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.95
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 14.08
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.673034
litecoin
Litecoin (LTC) $ 81.00
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.60
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.51
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.80
dai
Dai (DAI) $ 1.00
aptos
Aptos (APT) $ 9.41
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 26.14
mantle
Mantle (MNT) $ 1.14
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 1.00
blockstack
Stacks (STX) $ 2.42
filecoin
Filecoin (FIL) $ 6.15
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.123306
okb
OKB (OKB) $ 54.70
stellar
Stellar (XLM) $ 0.112069
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 8.20
renzo-restaked-eth
Renzo Restaked ETH (EZETH) $ 3,073.16
render-token
Render (RNDR) $ 7.89
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 1.12
immutable-x
Immutable (IMX) $ 2.02
vechain
VeChain (VET) $ 0.040416
bittensor
Bittensor (TAO) $ 436.02
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.080597
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.86
maker
Maker (MKR) $ 2,970.18
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.112707
injective-protocol
Injective (INJ) $ 28.08
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.257085
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 1.00
optimism
Optimism (OP) $ 2.23
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,157.77
fetch-ai
Fetch.ai (FET) $ 2.11
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000005
monero
Monero (XMR) $ 116.77
theta-token
Theta Network (THETA) $ 2.06
celestia
Celestia (TIA) $ 10.94
fantom
Fantom (FTM) $ 0.685417
arweave
Arweave (AR) $ 27.97
coredaoorg
Core (CORE) $ 2.06
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.27
thorchain
THORChain (RUNE) $ 5.28
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.98
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,359.95
sui
Sui (SUI) $ 1.32
gala
GALA (GALA) $ 0.044702
sei-network
Sei (SEI) $ 0.554698
quant-network
Quant (QNT) $ 104.61
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,122.69
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.027252
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.175709
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 1.04
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 9.61
ethena
Ethena (ENA) $ 0.964911
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000139
flow
Flow (FLOW) $ 0.87959
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 65.83
neo
NEO (NEO) $ 18.05
aave
Aave (AAVE) $ 86.21
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.032532
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.000001
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,039.12
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 2.28
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 14.09
singularitynet
SingularityNET (AGIX) $ 0.87079
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 40.83
zebec-protocol
Zebec Protocol (ZBC) $ 0.021546
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.754496
wormhole
Wormhole (W) $ 0.582984
ecash
eCash (XEC) $ 0.000051
ronin
Ronin (RON) $ 3.16
the-sandbox
The Sandbox (SAND) $ 0.443024
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 6.93
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000015
havven
Synthetix Network (SNX) $ 2.97
ribbon-finance
Ribbon Finance (RBN) $ 0.997046
chiliz
Chiliz (CHZ) $ 0.108704
tezos
Tezos (XTZ) $ 0.983334
ordinals
ORDI (ORDI) $ 45.03
worldcoin-wld
Worldcoin (WLD) $ 4.90
cheelee
Cheelee (CHEEL) $ 16.28
conflux-token
Conflux (CFX) $ 0.234097