loader image
WhatsApp Destek
Oracle

"Oracle’’, günlük sıcaklık veya bir siyasi adayın aldığı oy sayısı gibi dış dünyadan verileri Ethereum gibi bir Blockchain’e göndermektedir. Blockchain’deki akıllı bir sözleşme daha sonra verileri, genellikle para verip vermeyeceğine ve kime dağıtılacağına karar vermek için kullanabilmektedir. Buna somut bir örnek olarak, çiftçiler bazen kuraklığın mahsullerini yok etmesi durumunda sigorta sağlayan tarımsal türevler satın almaktadırlar. Eğer havanın gidişatı bir sezonluk için de olsa çiftçinin istediği gibi gitmezse, türev ürün ona kayıpları telafi etmek için toplu bir ödeme yapmaktadır.
Oracle, bir Ethereum akıllı sözleşmesinin, bahsi geçen görev dizisini otomatik olarak gerçekleştirmesine olanak sağlamaktadır. Akıllı sözleşmeler, sadece doğru koşullar oluştuğu takdirde bir ilişkinin şartlarını yerine getiren Ethereum gibi Blockchainler tarafından mümkün kılınan araçlar olarak bilinmektedir. Ethereum ayrıca, piyasa değeri olan ether (ETH, -%0.69) ile dünyanın en büyük ikinci kripto para birimini desteklemektedir.
Örnek olarak, yukarıda açıklandığı gibi bir hava durumu oracle’ı sezon sonunda, akıllı sözleşmeye bu sezon yalnızca on gün veya daha az yağmur yağdığını bildirebilmektedir. Bu bilgiyi doğrudan akıllı sözleşmeye göndermekte ve daha sonra çiftçiye ödeme yapması gerektiğini bilmektedir.
Tersi bir durumda ise, bir başka deyişle mevsim gereğinden fazla yağmur görürse, hava durumu oracle’ı akıllı sözleşmeyi bilgilendirecek ve çiftçiye ödeme yapmayacaktır. Esasen oracle, bir varlık tarafından çalıştırılan ‘feed-run’ olarak tanımlanmaktadır, yukarıdaki örnekte ise bu bir hava durumu oracle’dır. Ethereum gibi Blockchainler üçüncü taraflardan uzaklaşmak için yaratılmıştır, oracle bunlardan bir tanesi olarak bilinmektedir.
Herhangi bir veri kaynağına karşı güven yaşamak belirli sorunlar doğurabilmektedir. Buna örnek olarak, bir oracle'ın veri akışının sahibi, akıllı sözleşmeleri kendi lehine çevirmek için yanlış veriler yayınlayabilir. Alternatif olarak ise herhangi bir kişi verileri kendi lehine çevirmek için veri akışını hackleyebilir.
Oracle’a bağımlı olmayan akıllı sözleşmelerde ise bu sorun yaşanmamaktadır. Ek olarak, araştırmacılar bu sorunu hafifletmek ve daha merkezi olmayan veya kötü niyetli kişilere karşı korunan oracle’lar oluşturmak için çeşitli yollar araştırmaktadırlar. Araştırma alanlarından biri ise, oracle bilgisayarlarının Güvenilir Yürütme Ortamlarını (Trusted Execution Environment, TEE), yani ekstra güvenlikli özel donanım alanları olarak bilinmektedir. Böylelikle herhangi bir siber saldırıya karşı güvenli bir ortam oluşturulabilmektedir.
Oracle, spesifik alan kullanımına göre birçok farklı şekilde tanımlanabilmektedir. Blockchain endüstrisinde oracle, temelde akıllı sözleşmeler ve diğer harici kaynaklar arasında bir köprü olarak kullanılan bir veri kaynağıdır. Oracle, yalnızca harici veri kaynaklarıyla iletişim kuran bir veri kaynağı değil, aynı zamanda sağlanan verilerin doğruluğunu kontrol eden ve doğrulayan bir aracıdır. Bu nedenle, akıllı sözleşmelere hayati ve güvenilir bilgiler sağlamaktan oracle'lar sorumludur ve akıllı sözleşmeler ise bu bilgilerden yola çıkarak belirli görevleri yerine getirmektedir.
Oracleların önemi, Blockchain akıllı sözleşmelerinin yalnızca kendi dijital ağlarında bulunan verilere erişebildiği durumuna dayanmaktadır. Bu nedenle, gerçek dünya olaylarını (deterministik olmayan veriler) akıllı sözleşmeler tarafından tanınan dijital değerlere (deterministik veriler) “çeviren” bir iletişim aracı olarak oraclelara ihtiyaç duyulmaktadır.
Oracle Türleri
Blockchain oracleları kullanım durumlarına göre sınıflandırılabilir. Bu farklı sınıflandırmalara aşağıdaki gibi açıklanmaktadır.
Donanım Oraclelar
Fiziksel sistemler ve teknolojilerle bütünleşerek akıllı sözleşmeler için pratik hayatta kullanmak için gerekli olan verileri sağlamaktadırlar. Örnek olarak, donanım oraclelar çeşitli endüstrilerde (otomobil, ilaç, tedarik zinciri vb.) kullanılan RFID sensörleri ile iletişim kurabilmektedir.
Yazılım Oraclelar
En yaygın olarak kullanılan yazılım oracleları arasında, pazar fiyatları, uçuş durumu (uçaklar için hava trafiği) ve hava durumu verileri gibi harici programlardan ve web API'lerinden çevrimiçi verileri alan yazılımlar bulunmaktadır.
Fikirbirliği Oraclelar
Toplanan verilerin geçerliliğini ve doğruluğunu belirlemek için belirli yöntemleri izleyerek, belirli sayıda başka oraclelardan büyük miktarda veri toplayan merkezi olmayan oraclelar olarak bilinmektedir. Augur ve Gnosis gibi tahmin piyasası platformlarında fikir birliği oracleları kullanılmaktadır.
Gelen Oraclelar
Harici verileri akıllı sözleşmelere veya yazılım oraclelarına iletmesi ile bilinmektedir. Bir dizi “eğer” yönergesi olarak yapılandırılabilir (örn. “Bir varlık belirli bir fiyata ulaşırsa, bir satın alma siparişi vermeyi sağlayabilir”).
Giden Oraclelar
Akıllı sözleşmeler verilerini harici sistemlere aktararak akıllı sözleşmelerin Blockchain olmayan kaynaklarla iletişim kurmasını mümkün kılmaktadır.
Genel olarak Blockchain oracleı, doğru çalışması için harici izne bağlı olan üçüncü taraf bir veri kaynağından oluşmaktadır. Bu durum, genellikle merkezi varlıklar tarafından sağlanan bir araç oldukları anlamına gelmektedir. Çoğu oracle akıllı sözleşmelerin merkezi olmayan özelliklerini kullanamama sebebi budur.
Oracle Problemi
Merkezi oraclelar tarafından sağlanan verilere bağlı olarak, akıllı sözleşmeler farklı işlevleri yerine getirirler, bir başka deyişle bu durum oracleların akıllı sözleşmeler üzerinde bir tür kontrole sahip olduğunu göstermektedir. Üçüncü taraf oraclelarının güvensiz akıllı sözleşmelere ve Blockchain sistemlerine getirdiği merkezi bir güven çatışması olarak bilinen durum Oracle Problemi olarak adlandırılmaktadır.
Fikirbiriliği oracleları gibi merkezi olmayan oraclelar her ne kadar da bu soruna olası bir çözüm olarak gözüksede, merkezi olmayan sistemlerde oracle ağlarının güvenli, işlevsel ve güven sistemine ihtiyaç duyulmayan bir şekilde uygulanması oldukça zordur.
Oracle Kullanan Uygulamalar
Birçok Ethereum uygulaması oracle kullanmaktadır. Buna örnek olarak bir tahmin piyasası olan Augur, katılımcıların gelecekte ne olacağına dair bahse girmelerini sağlamaktadır. Katılımcılar, “Joe Biden 2024 seçimini kazanacak mı?” sorusuna “evet” veya “hayır” bahsine girebilmektedir. Augur, Biden'ın kazanıp kazanmadığını anlamak için oracle'dan gelen verileri kullanacak ve böylece bahsi sonuçlandıracaktır.
Chainlink gibi diğer platformlar ise, oracle platformlarını kendi merkezi parçası haline getirmekte ve oracleları yanlış bilgilere karşı dirençli hale getirmenin çeşitli yollarını araştırmaktadırlar.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 64,315.23
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,163.48
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 563.04
solana
Solana (SOL) $ 168.21
xrp
XRP (XRP) $ 0.611745
usd-coin
USDC (USDC) $ 1.00
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,149.06
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.124452
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.56
cardano
Cardano (ADA) $ 0.392983
tron
TRON (TRX) $ 0.135846
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 27.13
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 64,242.21
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000016
polkadot
Polkadot (DOT) $ 5.74
chainlink
Chainlink (LINK) $ 12.92
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 352.19
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.46
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.20
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.84
dai
Dai (DAI) $ 0.999639
litecoin
Litecoin (LTC) $ 68.09
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,280.96
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000012
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.497911
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 9.55
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.175809
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.999949
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 21.93
aptos
Aptos (APT) $ 6.59
fetch-ai
Artificial Superintelligence Alliance (FET) $ 1.20
stellar
Stellar (XLM) $ 0.10169
monero
Monero (XMR) $ 154.00
mantle
Mantle (MNT) $ 0.817433
blockstack
Stacks (STX) $ 1.70
maker
Maker (MKR) $ 2,640.50
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.45
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.089526
filecoin
Filecoin (FIL) $ 4.16
okb
OKB (OKB) $ 39.35
render-token
Render (RENDER) $ 5.96
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 0.696358
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.064708
injective-protocol
Injective (INJ) $ 23.71
bittensor
Bittensor (TAO) $ 320.03
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 5.81
immutable-x
Immutable (IMX) $ 1.43
vechain
VeChain (VET) $ 0.026985
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 1.00
arweave
Arweave (AR) $ 29.11
optimism
Optimism (OP) $ 1.69
sui
Sui (SUI) $ 0.734931
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000027
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.186098
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,519.44
renzo-restaked-eth
Renzo Restaked ETH (EZETH) $ 3,190.39
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000174
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.10
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,271.92
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 10.09
thorchain
THORChain (RUNE) $ 4.30
theta-token
Theta Network (THETA) $ 1.40
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.56
notcoin
Notcoin (NOT) $ 0.013389
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.937278
aave
Aave (AAVE) $ 90.44
pyth-network
Pyth Network (PYTH) $ 0.355155
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 0.94322
jasmycoin
JasmyCoin (JASMY) $ 0.025868
fantom
Fantom (FTM) $ 0.438441
based-brett
Brett (BRETT) $ 0.120287
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.29
celestia
Celestia (TIA) $ 5.68
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.134938
sei-network
Sei (SEI) $ 0.347272
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,146.79
quant-network
Quant (QNT) $ 69.87
mantra-dao
MANTRA (OM) $ 1.19
gatechain-token
Gate (GT) $ 7.38
flow
Flow (FLOW) $ 0.624359
msol
Marinade Staked SOL (MSOL) $ 202.15
kucoin-shares
KuCoin (KCS) $ 9.34
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 32.32
ethereum-name-service
Ethereum Name Service (ENS) $ 26.56
eos
EOS (EOS) $ 0.576389
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.016877
helium
Helium (HNT) $ 4.99
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 5.60
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 41.92
gala
GALA (GALA) $ 0.022273
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.018343
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 10.03
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.00000082834994
kelp-dao-restaked-eth
Kelp DAO Restaked ETH (RSETH) $ 3,200.70
neo
NEO (NEO) $ 10.91
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 1.25
fasttoken
Fasttoken (FTN) $ 2.35
ethena
Ethena (ENA) $ 0.438072
usdd
USDD (USDD) $ 1.00