loader image
WhatsApp Destek
Merkeziyetsizleşme-Decentralization

Merkeziyetsizleşme, merkezi bir yetkinin ya da otoritenin, merkezi olmayan bir hale dönüştürüldüğü süreçtir. Birçok para birimi ve finans sitemi merkezidir anca blok zincir teknolojisinin ve merkeziyetsiz borsaların ortaya çıkmasıyla beraber bu durum değişmeye başlamıştır.
Merkeziyetsiz bir borsada, teknolojik olanaklar sayesinde yatırımcılar merkezi bir borsa üzerinden işlem yapmak yerine doğrudan birbirleriyle anlaşabilir. Merkeziyetsiz para birimleri veya kripto para birimleri kullanan sanal borsalar, merkeziyetsiz borsalara örnektir.
Merkeziyetsiz bir borsa, gerçek zamanlı olarak fiyat tekliflerini/taleplerini iletmek ve görüntülemek için çeşitli dijital cihazlar kullanır. Bu sayede alıcı, satıcı ve bayilerin menkul kıymet işlemleri için aynı yerde bulunmalarına gerek kalmaz.
Merkeziyetsiz para birimi nedir?
Merkeziyetsiz para birimi, eşler arası para ya da dijital para birimi kavramlarının hepsi, banka gibi üçüncü bir tarafa ihtiyaç duymadan servet ya da başka herhangi bir malın mülkiyetini transfer etme yöntemlerini ifade eder. Çoğu merkezi ve bazıları merkeziyetsiz borsalar fiat para birimlerini veya ABD doları gibi bir merkez bankaları tarafından dağıtılan fiziksel paraları kullanır. Merkeziyetsiz para birimleri ise öncelikle sanal borsalarda kullanılır. Merkeziyetsiz para birimlerinin en bilinenleri Bitcoin (BTC) ve Ether’dir (ETH).
Merkeziyetsiz borsaların avantajları ve dezavantajları
Merkeziyetsiz borsaların kullanıcılar için çeşitli avantajları ve dezavantajları vardır. Bunlar şu şekilde sayılabilir:
Avantajlar
Bazıları, merkeziyetsiz borsaların bilgisayar korsanlarına karşı daha korunaklı olduğunu düşünüyor. Son zamanlarda bunun doğru olmayabileceği görülmüş olsa da bu düşüncenin temelinde, merkeziyetsiz borsaların tek bir veri kaynağı olmaması yatıyor.
Merkeziyetsiz borsalar, özellikle tüm tarafların karşılıklı olarak üzerinde anlaşmaya varılan veri ve bilgileri paylaşmasını sağlayan bir teknolojiyi kullanıyorlarsa, taraflar arasında şeffaflığı sağlayabilir.
Merkeziyetsiz sanal borsaların birçok kullanıcısı, düzenleyici gözetiminin olmayışını bir avantaj ya da üçüncü taraflardan bağımsızlık, bir çeşit özgürlük olarak algılıyor.
Aracıların olmaması, düzenlenmiş borsalara göre daha düşük işlem maliyetleri anlamına geliyor.
Dezavantajlar
Bununla birlikte, bu gözetim eksikliğinin bir dezavantajı, işlemleri izleyecek, yardım teklif edecek veya yasal bir çerçeve sağlayacak hiçbir idari makamın olmamasıdır.
Merkeziyetsiz borsalar aracılığıyla daha fazla finansal işlem gerçekleştirildikçe, düzenleyiciler ve yasal yaptırımlar için zorluklar oluşabilir. Buna karşılık, merkezileştirilmiş piyasalar, düzenleyicilere şüpheli olabilecek işlemlerle ilgili olarak gerekirse harekete geçmeleri için net bir yol sunar.
Blok zincirde merkeziyetsizlik, denetim ve karar verme işlevinin merkezi bir oluşumdan (birey, şirket veya insan grubu) dağınık bir ağa transferini ima eder. Merkeziyetsiz ağlar, üyelerin birbirlerine güven duyma ihtiyaçlarını azaltmaya ve birbirleri üzerinde ağın gücünü bozacak şekilde yetki sahibi olma yetilerini ortadan kaldırmaya çalışır.
Merkeziyetsizlik neden önemlidir?
Merkeziyetsizlik aslında yeni bir fikir değil. Teknolojik bir düzenleme kurarken, genellikle merkezileştirilmiş, merkeziyetsiz ve dağınık olmak üzere üç temel ağ yapısı düşünülür.
Blok zinciri teknolojileri sıklıkla merkeziyetsiz ağları kullansa da bir blok zinciri uygulamasının kendisi merkezi veya merkeziyetsiz olarak sınıflandırılamaz. Belki de merkeziyetsizlik değişken bir ölçektir ve bir blok zinciri uygulamasının tüm bölümlerine uygulanmalıdır. Bir uygulamadaki varlıkların yönetimini ve varlıklara giriş hakkını merkeziyetsizleştirerek, daha belirgin ve daha istenen şekilde destek sağlanabilir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 64,424.26
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,034.92
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 550.81
solana
Solana (SOL) $ 138.37
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999871
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,025.32
xrp
XRP (XRP) $ 0.48449
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.36
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.152107
cardano
Cardano (ADA) $ 0.456146
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 35.51
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000022
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 64,505.28
tron
TRON (TRX) $ 0.11084
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 480.55
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.57
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.55
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.6806
litecoin
Litecoin (LTC) $ 78.17
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 12.36
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.30
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.94
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.06
dai
Dai (DAI) $ 0.999188
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 0.998314
aptos
Aptos (APT) $ 9.22
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 25.66
blockstack
Stacks (STX) $ 2.57
bittensor
Bittensor (TAO) $ 556.20
mantle
Mantle (MNT) $ 1.11
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.12777
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 8.14
okb
OKB (OKB) $ 52.41
filecoin
Filecoin (FIL) $ 5.82
stellar
Stellar (XLM) $ 0.107242
vechain
VeChain (VET) $ 0.04074
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 1.11
immutable-x
Immutable (IMX) $ 2.07
render-token
Render (RNDR) $ 7.68
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.078843
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.119484
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.72
maker
Maker (MKR) $ 2,912.24
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.999336
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.238873
optimism
Optimism (OP) $ 2.22
injective-protocol
Injective (INJ) $ 24.58
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000005
monero
Monero (XMR) $ 118.38
fetch-ai
Fetch.ai (FET) $ 2.06
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,137.56
theta-token
Theta Network (THETA) $ 2.02
fantom
Fantom (FTM) $ 0.673349
celestia
Celestia (TIA) $ 10.41
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,355.30
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.95
thorchain
THORChain (RUNE) $ 5.07
arweave
Arweave (AR) $ 25.50
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.14
gala
GALA (GALA) $ 0.041479
ethena
Ethena (ENA) $ 1.08
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,116.19
sui
Sui (SUI) $ 1.13
quant-network
Quant (QNT) $ 98.03
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000144
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.172083
sei-network
Sei (SEI) $ 0.507969
flow
Flow (FLOW) $ 0.899053
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 0.993421
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.025021
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 66.90
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 9.01
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.033337
neo
NEO (NEO) $ 18.00
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.000001
aave
Aave (AAVE) $ 82.79
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,035.73
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.35
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.807202
zebec-protocol
Zebec Network (ZBCN) $ 0.022753
ribbon-finance
Ribbon Finance (RBN) $ 1.16
nervos-network
Nervos Network (CKB) $ 0.024882
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 13.69
wormhole
Wormhole (W) $ 0.597875
ecash
eCash (XEC) $ 0.000054
singularitynet
SingularityNET (AGIX) $ 0.813088
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000016
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 38.63
starknet
Starknet (STRK) $ 1.42
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 7.01
tezos
Tezos (XTZ) $ 1.01
ronin
Ronin (RON) $ 3.13
the-sandbox
The Sandbox (SAND) $ 0.425097
ordinals
ORDI (ORDI) $ 45.05
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 2.03
gatechain-token
Gate (GT) $ 6.95
havven
Synthetix Network (SNX) $ 2.81
conflux-token
Conflux (CFX) $ 0.231144
chiliz
Chiliz (CHZ) $ 0.100792