loader image
WhatsApp Destek
Lightning Network

Lightning Network, Bitcoin gibi blok zinciri tabanlı bir kripto para biriminin üzerine katmanlanacak şekilde tasarlanmış bir "katman 2" ödeme protokolü olarak bilinmektedir. Lightning ağında katılan nodelar (düğümler) arasında hızlı işlemlerin gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır ve Bitcoin ölçeklenebilirlik sorununa bir çözüm olarak önerilmiştir. Lightning Network fonların velayetini devretmeksizin çift yönlü ödeme kanalları ağı aracılığıyla kripto para biriminin mikro ödemelerini yapmak için eşler arası bir sisteme sahiptir.
Lightning Network'ün normal kullanımı, ilgili temel blok zincirine (Katman 1) fonlama işlemi gerçekleştirerek bir ödeme kanalı açmak ve ardından kanalın fonlarının geçici dağıtımını güncellemek için bunları yayınlamadan herhangi bir sayıda Lightning Network işlemi yapmaktan oluşmaktadır. İsteğe bağlı olarak Blockchain, kanalın fonlarını dağıtmak için ödeme işleminin son sürümünü yayınlayarak ödeme kanalını kapatır.
Lightning Network, hesap defteri dışı işlemleri sunarak Bitcoin blok zincirindeki işlem hızı sorununu çözmeyi amaçlayan teknolojik bir çözümdür.
Blok zincirine oldukça benzer şekilde Lightning Network, bankalar gibi günümüzde çoğu işlemin yönlendirilmesinden sorumlu olan merkezi kurumları aradan kaldırmaktadır.
Resmi olarak ilk kez 2015 yılında Joseph Poon ve Thaddeus Dryja tarafından bir makalede detaylandırılmıştır.
Lightning Network, ilk olarak 2015 yılında Joseph Poon ve Thaddeus Dryja tarafından önerilmiş olup o zamandan günümüze geliştirilmektedir. Lightning Network’ün çözüme ulaştırılması adına tasarlandığı sorunlar, yavaş işlem süresi ve Bitcoin verimidir.
Günlük işlemler için bir araç olma potansiyeline ulaşmak adına, Bitcoin'in kredi kartları veya elektronik ödeme ağlarına benzer şekilde saniyede on veya yüz binlerce işleme ulaşması gerekmektedir. Ağındaki tüm düğümlerden mutabakat gerektiren, merkezi olmayan teknolojisinin doğası gereği, Bitcoin mevcut durumunda bu tür sorunlar içermektedir.
Örnek olarak, Bitcoin ağındaki sayılar çoğaldığı takdirde işlemlerin onaylanması ve saklanması oldukça maliyetli ve zaman alıcı hale gelecektir. Bununla birlikte, işlem sayılarındaki bir artış, Bitcoin içeren işlemleri yürütmek adına gerekli olan bilgisayarların işlem gücünde de büyük gelişmeler gerektirmektedir. Ek olarak, bu bilgiyi hesaplamak için gereken enerji güçlü derecede fazladır, bu durum da günlük işlemler için Bitcoin masraflarını oldukça pahalı hale getirmektedir.
Lightning Network, Bitcoin'in ana blok zincirinde ikinci bir katman oluşturarak ölçekleme sorununu çözmeyi önermektedir. Bu ikinci katman, taraflar veya Bitcoin kullanıcıları arasında çoklu ödeme kanalından oluşmaktadır. Lightning Network kanalı, iki taraf arasında bir işlem mekanizması olarak da tanımlanabilmektedir. Taraflar kanalları kullanarak birbirleri arasında ödeme yapabilir veya alabilirler. Bu işlemler, Bitcoin'in blok zincirinde meydana gelen standart işlemlere kıyasla farklı şekilde işlenmektedir. Sadece iki tarafın bir kanalı açıp kapatması durumunda ana Blokzinciri güncellenir. Bu iki eylem arasında taraflar, ana blok zincirini faaliyetleri hakkında bilgilendirmeksizin kendi aralarında sonsuz şekilde para aktarımında bulunabilirler. Bu yaklaşım, işlemlerin hızını önemli ölçüde hızlandırır, çünkü tüm işlemlerin bir blok zinciri içindeki tüm düğümler tarafından onaylanması gerekmemektedir. Çeşitli taraflar arasındaki bireysel ödeme kanalları, işlemleri kendi aralarında yönlendirebilen bir Lightning Nodes ağı oluşturmak için birleşir. Çeşitli ödeme kanalları arasındaki ara bağlantılar, Lightning Network ile sonuçlanmaktadır.
Lightning Ağı Nasıl Çalışır?
Örnek olarak Alice, en sevdiği kafe ile bir bağlantı oluştursun ve buraya 100 ABD doları değerinde Bitcoin yatırsın. Bu noktada kafeyle yaptığı işlemler anında gerçekleşir çünkü dükkanla aralarında doğrudan bir bağlantı mevcut olmaktadır.
Başka bir örnek ise, sıklıkla gittiği bakkalla başka bir bağlantısı aktif olan Bob, Alice'in gittiği kafeden de kahve alsın. Alice, kafe ve Bob arasındaki bağlantı, Alice'in Bob'un gittiği bakkaldan yiyecek bir şeyler satın almak için kafede mevcut bulunan bakiyesindeki parayı kullanabilmesini sağlamaktadır. Benzer şekilde Bob, Alice'in ağındaki işletmelerle işlem yapmak için bakkalda bulunan bakiyesini kullanabilmektedir. Bob bakkalla olan bağlantısını kapatırsa şayet (ve kafe ile bakkal arasında ortak başka müşteri yoksa), o zaman Alice'in orada alışveriş yapabilmek için bakkalla başka bir bağlantı açması gerekecektir. Bu şekilde, merkezi olmayan yapıda birden fazla Lightning Nodes arasında bir işlemler ağı oluşturulmakta ve yönlendirilmektedir.
Daha teknik bir düzeyde ele alınırsa Lightning Network, vizyonunu uygulamak için akıllı sözleşmeler ve çoklu imza komut dosyaları kullanmaktadır. Bir veya her iki taraf bir kanala fon sağladığında, fonlama işlemi adı verilen birincil bir işlem oluşturulmaktadır. Genel bir çoklu imza ortamında, (bir genel ve diğeri özel olmak üzere) iki ana anahtar başlangıçta takas edilmektedir. Borsa, fonların erişimine ve harcanmasına olanak sağlamaktadır. Ancak bir Lightning Network durumunda imzalar takas edilmemektedir. Bu durum, fonlama işlemlerinin harcamalarının ana blok zinciri tarafından tanınmasını önlemek için yapılmaktadır. Bunun yerine iki taraf, (taahhüt işlemleri olarak da adlandırılan) harcama işlemlerini doğrulamak için kullanılan tek bir anahtarı kendi aralarında değiştirir. İki taraf, bir Lightning Network kendileri ve diğer düğümler arasında sonsuz şekilde taahhüt işlemleri gerçekleştirebilir. Ana anahtarlarını yalnızca aralarındaki bağlantı kapatıldığında takas ederler.
Lightning Network (Lightning Ağı) Kullanım Ücreti Var mı?
Lightning Network’ün kullanılmasıyla ilgili işlem ücretleri bulunmaktadır. Lightning Nodes arasında ödeme bilgilerini yönlendirmek için yönlendirme ücretlerinin bir kombinasyonunun yanı sıra, kanalları açmak ve kapatmak için Bitcoin'in işlem ücretleri bulunmaktadır.
Kasım 2019'da, Macaristan'daki iki üniversitede bulunan bilim adamları, Bilgisayar Bilimi ve Kontrol Enstitüsü, Lightning Network operatörlerinin ücretleri önemli ölçüde artırmadan işlemleri işlemeye devam etme becerilerini sorgulayan bir makale yayınlamıştır.Yazarlar özetlerinde, "Şu anda ağı bir arada tutan büyük yönlendirme düğümlerinin çoğunluğu için katılım ekonomik olarak mantıksızdır. Ödeme yönlendirmesini ekonomik olarak uygulanabilir kılmak için ya trafik ya da işlem ücretlerinin büyüklük sıralarına göre artması gerekir" diyerek konuya değinmektedir.
Lightning Network'ün Sorunları Nelerdir?
Merkezi olmaması gereken Lightning Network’lerle ilgili en bariz sorun, günümüzün finansal sistemlerini karakterize eden hub and spoke (topla ve dağıt) modelinin tekrarlanmasına yol açabilecek olmalarıdır. Mevcut modelde bankalar ve finansal kuruluşlar, tüm işlemlerin gerçekleştirildiği ana aracılar olarak bilinmektedir.
Lightning Nodes, başkalarıyla daha açık bağlantılara sahip olarak önde gelen işletmeler için ağdaki benzer merkezler veya merkezi düğümler haline gelebilmektedir. Böyle merkezdeki bir sorun, ağın önemli bir bölümünü (veya tamamını) kolayca çökertebilmektedir.
Daha önce bahsedilen bir diğer önemli sorun, şebekeyi ekonomik olarak sürdürülebilir kılmak için ücretlerin artırılması gerekliliğidir. Bu durum, yalnızca yıldırım ağının kendisini sürdüren düğümler için değil, aynı zamanda ağa çevrilen ve potansiyel olarak daha yüksek olan Bitcoin ücretlerinin nihai maliyeti için de geçerli olmaktadır.
Aynı zamanda Lightning Network’lerin, her zaman çevrimiçi olmaları gerektiği için saldırı ve hırsızlıklara karşı savunmasız olduklarına inanılmaktadır. Bu şekilde, coinlerin çevrimdışı depolanması bir seçenek değildir çünkü ağ buna izin vermemektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 91,869.00
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,124.29
tether
Tether (USDT) $ 0.998869
bnb
BNB (BNB) $ 908.94
xrp
XRP (XRP) $ 2.06
solana
Solana (SOL) $ 140.05
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999714
tron
TRON (TRX) $ 0.299053
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,122.84
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.138959
figure-heloc
Figure Heloc (FIGR_HELOC) $ 1.04
cardano
Cardano (ADA) $ 0.390412
wrapped-steth
Wrapped stETH (WSTETH) $ 3,824.17
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 611.12
monero
Monero (XMR) $ 649.05
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 55.09
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 91,614.00
wrapped-beacon-eth
Wrapped Beacon ETH (WBETH) $ 3,398.51
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,391.84
usds
USDS (USDS) $ 0.999649
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.20
binance-bridged-usdt-bnb-smart-chain
Binance Bridged USDT (BNB Smart Chain) (BSC-USD) $ 0.998605
leo-token
LEO Token (LEO) $ 9.06
weth
WETH (WETH) $ 3,124.02
stellar
Stellar (XLM) $ 0.222685
coinbase-wrapped-btc
Coinbase Wrapped BTC (CBBTC) $ 91,907.00
sui
Sui (SUI) $ 1.80
zcash
Zcash (ZEC) $ 400.48
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.999463
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 13.76
litecoin
Litecoin (LTC) $ 76.78
hyperliquid
Hyperliquid (HYPE) $ 24.29
canton-network
Canton (CC) $ 0.142479
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000009
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.116009
world-liberty-financial
World Liberty Financial (WLFI) $ 0.168415
usdt0
USDT0 (USDT0) $ 0.998481
susds
sUSDS (SUSDS) $ 1.08
dai
Dai (DAI) $ 1.00
the-open-network
Toncoin (TON) $ 1.75
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.100508
ethena-staked-usde
Ethena Staked USDe (SUSDE) $ 1.22
paypal-usd
PayPal USD (PYUSD) $ 0.999867
uniswap
Uniswap (UNI) $ 5.42
polkadot
Polkadot (DOT) $ 2.08
usd1-wlfi
USD1 (USD1) $ 0.998542
mantle
Mantle (MNT) $ 0.954191
rain
Rain (RAIN) $ 0.008742
memecore
MemeCore (M) $ 1.69
bittensor
Bittensor (TAO) $ 283.83
aave
Aave (AAVE) $ 169.70
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 3.54
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000006
tether-gold
Tether Gold (XAUT) $ 4,582.47
okb
OKB (OKB) $ 110.99
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 1.75
falcon-finance
Falcon USD (USDF) $ 0.995199
jito-staked-sol
Jito Staked SOL (JITOSOL) $ 175.59
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 12.44
binance-peg-weth
Binance-Peg WETH (WETH) $ 3,123.53
pax-gold
PAX Gold (PAXG) $ 4,595.04
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 3.21
ethena
Ethena (ENA) $ 0.219943
blackrock-usd-institutional-digital-liquidity-fund
BlackRock USD Institutional Digital Liquidity Fund (BUIDL) $ 1.00
pi-network
Pi Network (PI) $ 0.206155
aster-2
Aster (ASTER) $ 0.698191
polygon-ecosystem-token
POL (ex-MATIC) (POL) $ 0.151796
jupiter-perpetuals-liquidity-provider-token
Jupiter Perpetuals Liquidity Provider Token (JLP) $ 4.80
htx-dao
HTX DAO (HTX) $ 0.000002
binance-staked-sol
Binance Staked SOL (BNSOL) $ 153.10
worldcoin-wld
Worldcoin (WLD) $ 0.565795
hashnote-usyc
Circle USYC (USYC) $ 1.11
global-dollar
Global Dollar (USDG) $ 0.999461
pump-fun
Pump.fun (PUMP) $ 0.002542
kucoin-shares
KuCoin (KCS) $ 11.13
syrupusdc
syrupUSDC (SYRUPUSDC) $ 1.15
ripple-usd
Ripple USD (RLUSD) $ 0.99988
aptos
Aptos (APT) $ 1.80
hash-2
Provenance Blockchain (HASH) $ 0.025484
sky
Sky (SKY) $ 0.057779
wbnb
Wrapped BNB (WBNB) $ 909.00
bfusd
BFUSD (BFUSD) $ 0.998418
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,608.47
binance-bridged-usdc-bnb-smart-chain
Binance Bridged USDC (BNB Smart Chain) (USDC) $ 0.999637
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.047103
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 2.54
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.390523
render-token
Render (RENDER) $ 2.36
gatechain-token
Gate (GT) $ 10.27
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 0.204795
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.130676
kelp-dao-restaked-eth
Kelp DAO Restaked ETH (RSETH) $ 3,320.44
myx-finance
MYX Finance (MYX) $ 5.99
midnight-3
Midnight (NIGHT) $ 0.065769
filecoin
Filecoin (FIL) $ 1.48
official-trump
Official Trump (TRUMP) $ 5.40
story-2
Story (IP) $ 3.06
quant-network
Quant (QNT) $ 72.62
bridged-wrapped-lido-staked-ether-scroll
Bridged Wrapped Lido Staked Ether (Scroll) (WSTETH) $ 3,822.75
lombard-staked-btc
Lombard Staked BTC (LBTC) $ 92,034.00