loader image
WhatsApp Destek
Trustless-Güvensiz

Trustless ya da Türkçe karşılığı ile “güvensiz” bir sistem, ilgili katılımcıların sistemin işlemesi için birbirlerini veya üçüncü bir tarafı bilmesine veya güvenmesine gerek olmadığı anlamına gelir. Güvensiz bir ortamda, sistem üzerinde yetkiye sahip tek bir varlık yoktur ve katılımcılar, sistemin kendisi dışında herhangi bir şeyi bilmek veya güvenmek zorunda kalmadan fikir birliğine varabilirler.
Para söz konusu olduğunda, merkezi sistemler merkezi olmayan sistemlere tercih edilmektedir. Bunun arkasındaki en büyük sebep ise insanların bir sistem yerine bir kuruluşa daha çok güvenmelerinden ileri gelir. Bununla birlikte, çoğu kuruluşun insanlar tarafından yönetildiği unutulmamalıdır. Ancak merkezi olmayan ve güvensiz sistemler basit bir bilgisayar yazılımı tarafından yürütülebilir.
Eşler arası (P2P) bir ağda güvensizlik özelliği, tüm işlem verilerinin doğrulanmasına ve halka açık bir blok zincirinde değişmez bir şekilde depolanmasına izin verir. P2P bir ağda güvensiz bir sistemin kullanılması ilk kez, ilk kripto para birimi olan Bitcoin tarafından 2008 yılında ortaya atılmıştır. Blockchain ile trustless sistemler, insanların işlem yapma şeklini geliştirme veya iyileştirme potansiyeline sahiptir. İnsanlar artık güvenilmez kurumlara ve üçüncü şahıslara güvenmek zorunda değil.
Güvensiz Sistemler Nasıl Çalışır?
Sanılanın aksine güvene dayalı olmayan sistemler güveni tamamen ortadan kaldırmaz. Sistemler, belirli davranışları teşvik eden bir ekonomide güveni basitçe dağıtır. Bunun anlamı, tam olarak güvenilecek tek bir otoritenin olmadığı ancak birkaç kişinin olduğudur. Güven, ortadan kaldırılmak yerine en aza indirilir.
Örneğin şu anda çoğu Blokzinciri, işlemleri doğrulamak için bir blok zincirine blok eklemek için iş kanıtı algoritması konsensüsünü kullanır. İş kanıtı kavramı, madencilerin karmaşık matematiksel problemleri çözmek için rekabet etmelerini ve sorunu çözen ilk madencinin ödüllendirilmesini gerektirir. Ödüller, güvenilir olmayan bir sistemde çalışırken iyi davranış için teşviklerdir.
Bitcoin ve diğer Proof of Work Blokzincirlerin, kullanıcıları coin ya da token ile ödüllendirmesi, parasal bir teşvik olduğundan ağ güvenliği sağlanır ve güven sistemi tek bir noktada toplanmaz, aksine kullanıcılar arasında dağılır. Bu durum, bir Blokzinciri’ni çoğunlukla güvenlik açıklarına ve saldırılara karşı dirençli hale getirirken, güvenin tek noktada toplanması gibi zayıflıkları da ortadan kaldırır.
Güven, işlemlerin büyük çoğunluğunda mevcuttur ve ekonominin hayati bir parçasıdır. Bununla birlikte, güvensiz sistemler, insanların kurumlar veya diğer üçüncü şahıslar yerine soyut kavramlara güvenmesine izin vererek ekonomik etkileşimleri yeniden tanımlama potansiyeline sahiptir.
Şu anda merkezi sistemlerle, bir işlemdeki katılımcıların, işlemlerin başarılı olması için birbirlerine veya üçüncü bir tarafa güvenmesi gerekir. Merkezi olmayan bir sistem olan Blockchain ile işler farklı şekilde ilerler. Devrim niteliğindeki teknoloji, trustless bir sistem sunar.
Bu yeni teknolojinin çalışması için katılımcıların birbirlerini tanımaları veya güvenmeleri gerekmez. Ayrıca üçüncü bir tarafa ihtiyaç duyulmaz. Sistemin her şeyi kontrol eden tek bir otoritesi yoktur. Konsensüs, sistemin güveni ile sağlanır.
Trustless sistemlerin güveni tamamen ortadan kaldırmadığını ancak bunun yerine güveni ekonomideki pozisyonunda farklı bir şekilde kullandığını bilmek önemlidir. Yani güvensiz sistemlerde güven ihtiyacı en aza indirilir ancak ortadan kaldırılmaz. Katılımcılar, gücü sistemdeki merkezi bir noktaya devredip, karar alma ve uygulama yetkisi verdiğinden, merkezi sistemler güvenilmez değildir.
Merkezi bir sistemde, kişiler üçüncü tarafa güvenebildiği sürece, sistem amaçlandığı gibi işleyecektir ancak kişiler bu üçüncü tarafa güvenmekten vazgeçerlerse ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Tüm bunların yanında merkezi sistemler, sistem arızalarına ve saldırılara da tabidir. Ayrıca verilerin herhangi bir kamu izni olmaksızın merkezi otorite tarafından değiştirilebilir veya manipüle edilebilir olduğunu da unutmamak gerekir.
Merkezileştirilmiş ve Merkezi Olmayan Sistemler
Merkezi sistemler güven gerektiren, birçok insanın bugüne kadar kullandığı ve hala kullanmakta olduğu sistemlerdir. Hemen hemen tüm finansal sistemler şu anda merkezileştirilmiş durumdadır.
Çoğu insanın merkezi sistemlere inanması, bu sistemlerin zamana karşı direnmesinden ileri gelir. Merkezi sistemleri rahatsız eden sorunlardan bazıları, tek bir arıza noktası, sistem saldırıları ve hackleri içerir. Ayrıca oldukça yavaş ve hataya eğilimlidir.
Merkezi olmayan sistemler bazı insanların gözünde hala yeni olabilir ancak merkezi sistemlerden daha etkili olduğunu kanıtlamaya devam etmektedir. Güvensiz bir sistemle, merkezi sistemlerin başına bela olan bazı problemler ortadan kalkar. Örneğin, insanların artık bilgisayar korsanlığı veya sistem saldırıları hakkında endişelenmesine gerek yoktur.
Ayrıca, trustless bir sistem, iş yapma hızını ve verimliliğini artırır. Üçüncü şahıslar olmadan, insanlar doğrudan işlem araçlarına sahiptir. İnsanların ayrıca yüksek işlem ücretleri konusunda endişelenmelerine de gerek yoktur.
Güvensiz sistemler hala yeni olabilir, ancak merkezi sistemlere zarar veren sorunlara en iyi çözüm olduklarını kanıtlamaya devam ettikleri için hızla yayılmalarını sürdürmektedirler. Gittikçe daha fazla insan, kuruluş, kurum ve işletme trustless sistemlere geçmektedir.
bitcoin
Bitcoin (BTC) $ 64,424.26
ethereum
Ethereum (ETH) $ 3,034.92
tether
Tether (USDT) $ 1.00
bnb
BNB (BNB) $ 550.81
solana
Solana (SOL) $ 138.37
usd-coin
USDC (USDC) $ 0.999871
staked-ether
Lido Staked Ether (STETH) $ 3,025.32
xrp
XRP (XRP) $ 0.48449
the-open-network
Toncoin (TON) $ 6.36
dogecoin
Dogecoin (DOGE) $ 0.152107
cardano
Cardano (ADA) $ 0.456146
avalanche-2
Avalanche (AVAX) $ 35.51
shiba-inu
Shiba Inu (SHIB) $ 0.000022
wrapped-bitcoin
Wrapped Bitcoin (WBTC) $ 64,505.28
tron
TRON (TRX) $ 0.11084
bitcoin-cash
Bitcoin Cash (BCH) $ 480.55
polkadot
Polkadot (DOT) $ 6.57
chainlink
Chainlink (LINK) $ 13.55
matic-network
Polygon (MATIC) $ 0.6806
litecoin
Litecoin (LTC) $ 78.17
internet-computer
Internet Computer (ICP) $ 12.36
near
NEAR Protocol (NEAR) $ 5.30
leo-token
LEO Token (LEO) $ 5.94
uniswap
Uniswap (UNI) $ 7.06
dai
Dai (DAI) $ 0.999188
first-digital-usd
First Digital USD (FDUSD) $ 0.998314
aptos
Aptos (APT) $ 9.22
ethereum-classic
Ethereum Classic (ETC) $ 25.66
blockstack
Stacks (STX) $ 2.57
bittensor
Bittensor (TAO) $ 556.20
mantle
Mantle (MNT) $ 1.11
crypto-com-chain
Cronos (CRO) $ 0.12777
cosmos
Cosmos Hub (ATOM) $ 8.14
okb
OKB (OKB) $ 52.41
filecoin
Filecoin (FIL) $ 5.82
stellar
Stellar (XLM) $ 0.107242
vechain
VeChain (VET) $ 0.04074
arbitrum
Arbitrum (ARB) $ 1.11
immutable-x
Immutable (IMX) $ 2.07
render-token
Render (RNDR) $ 7.68
hedera-hashgraph
Hedera (HBAR) $ 0.078843
kaspa
Kaspa (KAS) $ 0.119484
dogwifcoin
dogwifhat (WIF) $ 2.72
maker
Maker (MKR) $ 2,912.24
ethena-usde
Ethena USDe (USDE) $ 0.999336
the-graph
The Graph (GRT) $ 0.238873
optimism
Optimism (OP) $ 2.22
injective-protocol
Injective (INJ) $ 24.58
pepe
Pepe (PEPE) $ 0.000005
monero
Monero (XMR) $ 118.38
fetch-ai
Fetch.ai (FET) $ 2.06
wrapped-eeth
Wrapped eETH (WEETH) $ 3,137.56
theta-token
Theta Network (THETA) $ 2.02
fantom
Fantom (FTM) $ 0.673349
celestia
Celestia (TIA) $ 10.41
rocket-pool-eth
Rocket Pool ETH (RETH) $ 3,355.30
lido-dao
Lido DAO (LDO) $ 1.95
thorchain
THORChain (RUNE) $ 5.07
arweave
Arweave (AR) $ 25.50
bitget-token
Bitget Token (BGB) $ 1.14
gala
GALA (GALA) $ 0.041479
ethena
Ethena (ENA) $ 1.08
mantle-staked-ether
Mantle Staked Ether (METH) $ 3,116.19
sui
Sui (SUI) $ 1.13
quant-network
Quant (QNT) $ 98.03
floki
FLOKI (FLOKI) $ 0.000144
algorand
Algorand (ALGO) $ 0.172083
sei-network
Sei (SEI) $ 0.507969
flow
Flow (FLOW) $ 0.899053
jupiter-exchange-solana
Jupiter (JUP) $ 0.993421
beam-2
Beam (BEAM) $ 0.025021
bitcoin-sv
Bitcoin SV (BSV) $ 66.90
whitebit
WhiteBIT Coin (WBT) $ 9.01
flare-networks
Flare (FLR) $ 0.033337
neo
NEO (NEO) $ 18.00
bittorrent
BitTorrent (BTT) $ 0.000001
aave
Aave (AAVE) $ 82.79
ether-fi-staked-eth
ether.fi Staked ETH (EETH) $ 3,035.73
coredaoorg
Core (CORE) $ 1.35
ondo-finance
Ondo (ONDO) $ 0.807202
zebec-protocol
Zebec Network (ZBCN) $ 0.022753
ribbon-finance
Ribbon Finance (RBN) $ 1.16
nervos-network
Nervos Network (CKB) $ 0.024882
tokenize-xchange
Tokenize Xchange (TKX) $ 13.69
wormhole
Wormhole (W) $ 0.597875
ecash
eCash (XEC) $ 0.000054
singularitynet
SingularityNET (AGIX) $ 0.813088
bonk
Bonk (BONK) $ 0.000016
elrond-erd-2
MultiversX (EGLD) $ 38.63
starknet
Starknet (STRK) $ 1.42
axie-infinity
Axie Infinity (AXS) $ 7.01
tezos
Tezos (XTZ) $ 1.01
ronin
Ronin (RON) $ 3.13
the-sandbox
The Sandbox (SAND) $ 0.425097
ordinals
ORDI (ORDI) $ 45.05
dydx-chain
dYdX (DYDX) $ 2.03
gatechain-token
Gate (GT) $ 6.95
havven
Synthetix Network (SNX) $ 2.81
conflux-token
Conflux (CFX) $ 0.231144
chiliz
Chiliz (CHZ) $ 0.100792